تانزانیت و تولیت

شاید برای شخص دیگری نیز جالب باشد:
Share

تانزانیت (Tanzanite)

tanzanite_1

داستان کشف این جواهر در نزدیکی آروشا در شمال تانزانیا به افسانه بیشتر شباهت دارد تا حقیقت علمی. می گویند روزی در سال ۱۹۶۷ در این مکان برخورد صاعقه، آتش سوزی بزرگی پدید آورده که پس از خاموش شدن، روزی چوپانان هنگام چرای گله خود متوجه سنگ های جواهر گونه آبی متمایل به بنفش می شوند. افسانه می گوید که حرارت ایجاد شده، کانی رویزیت معمولی را به گونه ای شفاف به رنگ آبی زنده تبدیل نموده و در واقع آتش نقش یک کاتالیزور را ایفا کرده است. البته ایجاد حرارتی چنان زیاد که بتواند چنین تبدیلی در رنگ زویزیت به وجود آورد بعید به نظر میرسد. این کانی که نوع آبی زویزیت، سیلیکات ((OH)3(Sio4)Ca AL3) آبدار کلسیم و آلومینیوم، می باشد. پلئو کروئیزم بسیار زیبایی دارد که دو رنگ آبی آسمانی در شب و ارغوانی سیر آن در روز نظر هر بیننده ای را به خود جلب می نماید. تانزانیت که نام آن در کشورتانزانیا گرفته شده سختی ۶٫۵ تا ۷ دارد وبدین سبب باید با احتیاط از آن استفاده نمود، و به دور از امواج اولتراسونیک و بدون استفاده از اسید آن را تمیز نمایند.

در ژوئن ۲۰۰۳ دولت تانزانیا تصویب کرد که در صادرات تانزانیای نتراشیده به هندوستان جلوگیری شود. شهر جایپور هندوستان مرکز تراش تانزانیا، همانند بسیاری کانی های دیگر، می باشد. در اوریل ۲۰۰۵ یک کمپانی به نام Tanzanite Ltd اعبلام کرد که مالکیت معدن C-Blick یافت شد. این بلور ۱۶۸۳۹ قیراط ( حدود ۳٫۴ کیلوگرم) وزن دارد و ابعاد ۷*۸*۲۲ سانتیمتر می باشد.

تانزانیت را همیشه تحت فرآوری حرارتی قرار می دهند تا پرده رنگ هائی مابین ارغوانی – آبی، تا آبی – ارغوانی در آن بوجود آید. چون تمام تانزانیت ها بدین گونه فرآوری می شوند در قیمت آنها تاثیری ندارد و به ندرت تانزانیت در رنگ های دیگری یافت می شود. رنگ سبز نادرترین رنگ در تانزانیت است و در واقع این نوع کانی را باید زویزیت سبز نامید نه تانزانیت. این کانی را به گونه ای دیگر هم می توان فرآوری نمود، چنانچه اخیرا تانزانیت روکش شده با لایه ای نازک برای بهبود کیفیت رنگ، مشاهده شده است.

نام تانزانیت توسط جواهر فروش معروف تیفانی و شرکا در نیویورک پیشنهاد گردید. در علم کانی شناسی تانزانیت را زویزیت آبی می گویند، تا بدین گونه از تعداد اسامی برای انواع مختلف یک کانی جلوگیری شود. رنگ این کانی در کیفیف مطلوب آبی لاجوردی تا آبی کبود (مانند یاقوت کبود) بوده و در زیر نور مصنوعی به رنگ بنفش آمتیستی دیده می شود. در حرارت ۴۰۰ الی ۵۰ درجه سانتیگراد زمینه های رنگین زرد و قهوه ای در تانزانیت به آبی سیر تغییر می یابد. در سال های اخیر نگین هائی با اندازه کوچک بیشتر مورد تقاضا بوده و عمدتا برای بازار آمریکا سفارش شده اند. تولید نگین تانزانیت اغلب به دلیل تحریم های گاه گاهی رژیم تانزانیا متوقف می گردد. این کانی تا به امروز فقط در یک نقطه یافت شده ولی احتمالا در معادن دست نخورده پاکستان و افغانستان نز یافت می شود.

اخیرا نوعی تانزانیت چشم گربه ای نیز کشف گردیده است. مهم ترین معدن تانزانیت در نزدیکی آروشا در تانزانیاست که در رگه ها و یا شگاف هایی در سنگ دگرگونی مادر از جنس گنیس یافت می شود. انواع نگین های شیشه ای به رنگ تانزانیت یا دوبلت هایی از شیشه و قسمت تاج از تانزانیت، و یا انواعی که دو قسمت بالائی و پائینی آنها از اسپینل بی رنگ مصنوعی است که با چسبی به رنگ تانزانیت چسبانیده شده اند، در بازار یافت می شود. تانزانیت ممکن است با یاقوت کبود و کروندوم مصنوعی آبی مایل به بنفش اشتباه شود.

تانزانیت در سال های دهه هشتاد تا اوائل نود میلادی شدیدا موردتقاضا بوده و بعد از کانی هایی همچون یاقوت سرخ، یاقوت کبود و زمرد، از بالاترین قیمت ها برخوردار بوده است. از نظر گوهرشناسی تانزانیت دارای عیوب جدی. این گوهر بسیار زیباست و فقط یافت می شود، اما ویژگی سوم که دوام است مشکل ایجاد می کند. زیرا تانزانیت دارای سختی ۶٫۵ است و به آسانی متورق می شود، و در برابر ضربه مکانیکی و حرارت بسیار آسیب بسیار آسیب پذیر است . اکثر نگین های تانزانیت با چشم غیر مسلح پاک به نظر می رسند و این عمدتا به دلیل بهبود کیفیت توسط حرارت است که در طی آن اکثر ناخالصی از بین می رود . از نظر قیمت در سال ۱۹۹۰ نوسانات زیادی داشته، و در اندازه های استاندارد ۴*۱۶، ۵*۷، ۶*۸ میلیمتر مرتبا رو به افزایش بوده در حالی که نگین های بزرگتر (۳ تا ۶ قیراط و بیشتر) قیمتی متعادل تر داشته اند. در اندازه ۱۰ تا ۵۰ قیراط می توان نگین هایی با کیفیت بسیار خوب پیدا نمود.

تولیت(Thulite)

۱۰۷۳_Thulit_anpolierter_Rohstein_Norwegen_1

این کانی از انواع قرمز پررنگ و فشرده زویزیت بوده و اولین بار در محلی به نام تول (Thule) در نروژ یافت شد. روی سطح این کانی معمولا لکه های سفید رنگی وجود دارد و ظاهر آن خالدار به نظر می رسد. اخیرا معادن دیگری از این کانی در قاره استرالیا و در آفریقای جنوبی کشف شده است . تولیت به عنوان نگین نیمه جواهر مورد استفاده بوده و به فرم کابوشن تراش داده می شود. کانی رودونیت به علت تشابه ممکن است با تولیت اشتباه شود.

 

م کاسب

خانم کاسب فارغ التحصیل رشته مهندسی شیمی است. ایشان علاقه زیادی به کار با جواهرات و تحقیق در مورد خواص سنگ ها و فلزات گرانبها دارد. بدیهی است که تحقیق و پژوهش احتیاج به مطالعه بسیار دارد و اتفاقا کتابخوانی یکی از مهمترین فعالیت های ایشان در اوقات فراغت است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *