تجارت الماس و برلیان

شاید برای شخص دیگری نیز جالب باشد:
Share

هشتاد درصد تولید و فروش الماس در جهان زیر نظر اتحادیه تولید کنندگان الماس (Diamond-Producers -Association) و سازمان مرکزی فروش Central Selling)(Organization(C.S.O) انجام می گیرد. بخش مربوط به فروش بلورهای الماس نتراشیده به نام شرکت تجارت الماس (Diamond Trading Company) با علامت اختصاری D.T.C مستقر در لندن می باشد.

تمام بلور های الماس که به عنوان مواداولیه نگین جواهر قابل استفاده باشند به شرکت تجارت الماس  فرستاده شده و در آنجا پس از معاینه دقیق برحسب درجه خلوص و شفافیت و غیره برای مشتریان خاص خود بسته بندی می شوند.این محموله ها توسط عوامل شرکت به حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ مشتری عمده و دائمی شرکت در مقابل پول نقد و به قیمت ثابت فروخته می شوند. محموله ها فقط به صورت عمده عرضه شده و مقادیر بلور الماس با ارزشی حدود بیستو پنج هزار لیره استرلینگ بلور الماس دارند البته خرده فروشی و یا خرید قسمتی از یک محموله امکان پذیر نیست.

در مراحل بعدی، فروش و طبقه بندی بلور های الماس در بورس های الماس توسط عمده فروشان یا کلوپ های الماس انجام می گیرد.

بورس های مهم الماس در شهر های ژوهانسبورگ ، لندن، میلان، پاریس، آنتورپ، نیویورک، وین و از سال ۱۹۷۴ میلادی در شهر ایارابرشتاین قرار دارند. این بورس ها از قولانین بین المللی دقیقی پیروی می کنند.

قسمت بلورهای الماس نتراشیده از طریق سازمان مرکزی فروش (C.S.O) تحت کنترل شدید قرار دارد. این حقیقتی است مسلم که ارزش الماس یا برلیان در سال های اخیر با وجود نوسانات و تورم شدید در سطح بین المللی محفوظ مانده است  و نه تنها ارزش سرمایه گذاری ها حفظ شده بلکه شاید میلیونها افراد شاغل که به طریقی با استخراج و تراش الماس در ارتباط هستند از این راه امرار معاش نموده اند. هنوز هم برلیان حدود نود درصد کل نگین های مصرف شده در صنعت جواهر سازی را به خود اختصاص داده است.

در بورس های بین المللی الماس امانت داری و اعتماد کامل به یکدیگر از اصول اساسی تجارت محسوب می شود. گرچه روش هایی که در فروش برلیان به مصرف کننده نهایی اعمال می شود همیشه جزء بهترین ها نیست این حقیقتی است غیر قابل انکار که اگر توجه و شناخت فقط به شکل ظاهری نگین منحصر شود بسیاری کانی های دیگر را می توان به عنوان برلیان عرضه نموده چنان که بارها افراد متقلب با سوء استفاده از عدم آگاهی و شناخت صحیح باعث کلاهبرداری و ضررو زیان بسیاری طالبان برلیان گردیده اند. یک قطعه بلور بی رنگ برلیان در نظر اول کاملا شبیه به بلور کوارتز، بریل،کاسیتریت، سروسیت، یاقوت کبود، شیلیت، اسفالریت، توپاز، و یا زیرکن می باشد. و بدین گونه بلور هایی از کانی های دیگر مخصوصا به رنگ زرد کم رنگ ممکن است اشخاص عادی و بی تجربه را به اشتباه اندازند و یا اینکه نگین هایی از جنس شیشه  می توالند این اشتباه را بوجود آورد علاوه بر موارد فوق الذکراز مواد مختلفی به طور مصنوعی برای ساختن نگین های شبه برلیان استفاده می شود.این مواد شیمیایی یا بلور های مصنوئی عبارتند از: استرونتیوم تیتانات یا به اصطلاح فابولیت (Fabulite)، روتیل مصنوعی (Synthetic Rutile) که بسیار نرم می باشند، و یاقوت کبود مصنوعی (Synthetic Sapphire)، اسپینل مصنوعی(Syntheic Spinel) و یاگ (YAG) (Yttrium Aluminum Garnet) که دارای برلیانسی  کم هستند ۳۷-۱ و گادولینیوم گالیوم گارنت (GGG) و کیوبیک زیر کونیا (CZ) که دارای وزن مخصوص بالا ( تا حدود دو برابر الماس) می باشند.

از تولید کیوبیک زیر کونیا (CZ) که از سال ۱۹۷۶ شروع شد سال ها می گذرد و در طی این مدت این شبه برلیان جانشین بلامنازع برلیان بوده است ( ولی تمایز آن از برلیان بسیار آسان است). مویسانیت سیز (سیلیکون کاربیدSic ) دارای ویژگی های جالبی است منجمله ضریب شکست نوری که بالاتر از برلیان و برابر با ۶۴۸/۲ و ۶۹۱/۲ با میزان پراکندگی نور ۱۰۴/۰، شکست دوگانه ۰۴۳/۰، سختی۲۵/۹ ، و وزن مخصوص ۲۲/۳ گرم بر سانتی متر مکعب (پائین تر از برلیان و وجه تمایز بسیار خوب مابین این دو) . این شبه برلیان هفت بار از الماس سخت تر می باشد و در سال ۱۹۹۸ شروع به تولید و عرضه به بازار شده است .برای جواهر فروشان نه جندان خبره تشخیص آن از برلیان واقعی بسیار مشکل است زیرا که حتی با دستگاه های Diamond Tester هم جواب آن برلیان اصل می باشد. بعضی از نگین های برلیان را هم برای دستیابی به رنگی زیباتر و نادر تر به کمک روش پرتو افکنی تفییر رنگ داده اند.

روش پرتو افکنی قراردادن نگین در برابر امواج الکترومغناطیسی (امواج یونیزه شده) یا اشعه گاما (امواج کبالت ۶۰) است تا الکترونهای عناصر موجود در کانی را از جایگاه نرمال خود آزاد نموده و آنها را به سطح انژیتیکی مطلوب تر برای تولید رنگ دلخواه،ارتقاء دهد. برحسب اینکه چه نوع کانی و چه تغییر رنگی می باید صورت گیرد از ذرات آلفا، ذرات بتا، ذرات گاما و نوترون ها در این فرایند استفاده می شود. در این فرآیند با کتاب شتاب دهنده های خطی نگین را در برابر الکترونهای پر انرژی قرار می دهند و یا از سیکلوترون (Cyclotron) برای تششع ذرات باردار پر انرژی، مانند پروتونها یا الکترونها ، در راکتورهای اتمی استفاده می شود. تشعشعات الکترونی و نوترونی دو روش اصلی پرتوافکنی است که امروزه از آنها برای تغییر رنگ کانی ها استفاده می شود.

ساخت الماس مصنوعی برای اولین بار در سال ۱۹۷۰ میلادی آغاز شد، ولی به علت اینکه اندازه بلورهای حاصله ناچیز و مخارج تهیه آن بسیار زیاد بود استفاده از آنها در صنعت جواهر سازی رایج نشد. تهیه این گونه الماس ها فقط جنبه علمی داشته و در حال حاضر در صنعت مورد استفاده نیستند. ساخت نگین هایی که از دو قسمت برلیان اصل و بدل تشکیل شده اند (Diamond-Doublets)، می نامند که در قسمت فوقانی برلیان و در قسمت تحتانی از یاقوت بی رنگ مصنوعی (Synthetic Colorless Sapphire) یا کریستال کوارتز و یا شیشه بی رنگ ساخته می شوند. گاهی نیز این نگین ها از اسپینل مصنوعی در قسمت فوقانی و فابولیت(Fabulite)در قسمت تحتانی نگین ساخته می شوند .

حداکثر بیست درصد الماس استخراج شده از معدن برای تهیه جواهرات مناسب است و از بقیه در صنعت مخصوصا در حفاری، شیشه بری و دستگاه های تراش استفاده می شود. در مصارف علمی نیز تکه های الماس برای سنجش سختی اجسام و کانی های دیگر به کار میرود (البته مورد استفاده بلورهای الماس در دنیای متمدن امروزی به مراتب بیش از آنچه بیان شد می باشد).ارزشیابی برلیان احتیاج به تخصص و تجربه فراوان دارد و در این ارزشیابی مخصوصا به رنگ، شفافیت، نوع تراش و وزن توجه می شود (اصطلاحا به قانون C 4 مشهور است که از حرف اول واژه یا Colour، پاکی یا Clarity، تراش یا Cut و وزن به قیراط Carat تشکیل شده است.) ارزش تولید الماس از معادن آن در سطح جهان در سال ۲۰۰۰ به مبلغ ۸۶/۷ میلیارد دلار رسید. این مبلغ در سال ۱۹۹۹ حدس زده می شود مابین ۸۵۷/۶ تا ۲۵/۷ میلیارد دلار بوده باشد. ولی در سال ۲۰۰۰ حدود ۹ میلیارد دلار الماس خام در سطح جهانی به بازار عرضه شد و از این تجارت هنگفت سهم گروه موسوم به De Beers Diamond Trading  ۶۷/۵ میلیارد دلار بوده است. عمده ترین بازار الماس جهان در آمریکاست و قسمت اعظم برلیان های فروخته شده در آمریکا از خارج از آن کشور وارد می شوند. این حجم عظیم واردات الماس (یا برلیان) به اضافه ارزش تولیدات خود آن کشور ارزش معاملات الماس در آمریکا را در سال ۲۰۰۰ به ممبلغ۲۶ میلیارد دلار رسانده که حدود ۶% افزایش به سال ۱۹۹۹ را نشان میدهد. این مبلغ حدود ۴۸% از حجم کل معاملات الماس که بالغ بر ۵/۵۷ میلیارد دلار است را شامل می شود.

سال الماس تراش داده نشده برلیان ۵ قیراطی و بالاتر برلیانهای منفک
۱۹۹۶ ۷۳۱ ۸۴۸/۳ ۶۲۵/۶
۱۹۹۷ ۶۴۶ ۷۱۹/۴ ۶۳۵/۷
۱۹۹۸ ۵۸۸ ۴۴۳/۵ ۵۲۲/۸
۱۹۹۹ ۷۳۳ ۳۲۱/۶ ۹۲۹/۹
۲۰۰۰ ۷۴۱ ۱۳۷/۸ ۰۹۳/۱۲

 

میزان تولید الماس در سال ۲۰۰۰ در سه کشور مهم تولید کننده به شرح ذیل بوده است :

آنگولا۷/۷۳۹ میلیون دلار، جمهوری دموکراتیک کنگو ۵۸۵ میلیون دلار و کشور سیرالئون ۵/۸۷ میلیون دلار .

البته در این آمار ارزش الماس های قاچاق که رقم مهمی را در معاملات الماس تشکیل می دهند منظور نشده است .به ادعای کارشناسان کمپانی De Beers ، میزان فروش الماس های قاچاق در جهان حداقا۷/۳% از کل فروش  جهانی الماس را تشکیل می دهد (سال ۱۹۹۹). اما سایر کارشناسان تخمین می زنند  که تا ۱۵% از کل فروش سالیانه الماس در جهان را الماس های قاچاق تشکیل می دهند. تجارت الماس های قاچاق علاوه بر زیان های سنگین مالی برای دولت های درگیر از نظر امنیت جهانی هم مشکل ساز است  و ظاهرابسیاری از گروههای تروریستی هزینه حمله های خود را ازاین طریق تامین می کنند. چنانکه گفته می شود بخشی از هزینه حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ به آمریکا از طریق فروش الماس های قاچاق تامین شده بوده و برخی شهود و متهمین در معاملات پیامد این حملات که به شبکه تروریستی اوسامه بن لادن و سازمان القاعده نسبت داده شده به این موضوع اشاره کرده اند. همین طور اظهارات متهمین در رابطه با بمب گذاریها در سفارت خانه های آمریکا در کنیا و تانزانیا به این موضوع اشاره دارند که بخشی از قاچاق و فروش الماس ،تانزانیت، روبی و سافیر در دهه ۱۹۹۰ توسط همکاران تجاری شبکه بن لادن انجام می شده است.

اخیرا شورائی به نام Diamond High Council (DHC) در بلژیک تاسیس شده که سازمان تجاری رسمی صنعت تراش برلیان در بلژیک می باشد. مقر این شورا در شهر آنتورپ (مرکز جهانی تراش برلیان) که کانون استقرارو فعالیت کارگذاران مهم تجارت الماس مهم آفریقا در اروپا به شمار می آید. HRD که یکی از پیشروان عمده بین المللی در امر تراش و صادرات برلیان است و روابط نزدیکی با کشور بلژیک دارد، یکی از اهداف عمده خود را مهار قاچاق الماس در سطح جانی اعلام نموده است. بدین منظور در ژوئن سال ۲۰۰۰ در کنگره جهانی الماس (World Diamond Congress) در آنتورپ دو سازمان بزرگ تجاری جهانی در امر دادو ستد الماس به نام های World Federation Of Diamond Bourses( WFDB)و International Danufactures  (IDMA) Association تاسیس شده. سندیکای تراش دهندگان الماس در بیانیه ای خواستار آن شده که سیستم تاییدیه صادراتی جهانی به وجود آید تا بتواند مکانیزمی موثر و قاطع در امر جلوگیری و کنترل صادرات قاچاق الماس و تضمین قانونی بودن مبدا صادرات الماس باشد. تمامی این اقدامات منتج به تشکیل شورایی به نام کنگره جهانی الماس World Diamond Congress (WDC) در کنار دو سازمان WFDBو IDMA گردید. کمپانی تجارت الماس Diamond Trading Company (DTC) تعهد نموده که از این پس به هیچ عنوان الماس های قاچاق یا مسئله دار را معامله نکند.

در حال حاضر اقداماتی در حال انجام است تا با کمک اشعه لیزر اطلاعات لازم برای شناسایی مجدد هر سنگ برلیان به صورت بار کد (همانند سایر کالاها) بر روی صفحه ای از کمربند آن حک شود تا بتوان در مواقع لازم با کمک آن به شناسایی مجدد برلیان پرداخت. البته روش هایی شناسایی علمی الماس هم از طریق آنالیز مقایسه ای عناصر نادر و ناخالصی های موجود در سنگ های الماس در طی دهه اخیر به تکامل رسیده است.

این روش شباهت به مطالعه Finger Prints در سنگ های رنگین دارد و در این مطالعات نه تنها کانی های میهمان ار هر نوع سنگ بلکه با کمک اسپکترومتری پلاسما ( Plasma Mass Spectrometry) عناصر و طیف جذبی سنگ ها مورد بررسی دقیق قرار می گیرند. هدف این پژوهش آن است که بتوان ویژگی های مشترک در الماس هایی که از یک معدن و منطقه استخراج می شوند را شناسایی نمود. در این رابطه علاوه بر ارزیابی اپتیکی سنگ ها از روش Refractive Spectrometry و X-ray و سایر روش ها نیز استفاده می شود.

 

م کاسب

خانم کاسب فارغ التحصیل رشته مهندسی شیمی است. ایشان علاقه زیادی به کار با جواهرات و تحقیق در مورد خواص سنگ ها و فلزات گرانبها دارد. بدیهی است که تحقیق و پژوهش احتیاج به مطالعه بسیار دارد و اتفاقا کتابخوانی یکی از مهمترین فعالیت های ایشان در اوقات فراغت است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *