انواع سیستم های ابعادی جواهرات

شاید برای شخص دیگری نیز جالب باشد:
Share

سیستم ایزو متریک یا مکعبی (Isometric System)

تمام محور ها دراین سیستم دارای طول مساوی بوده  و نقاط  تقاطع آنها قائم می باشد. به عبارت ساده تر محورهای

a = b = c و زوایای ما بین آنها ۹۰= γ = β =α می باشند. اشکال مشخصه در این گروه عبارتند از : اوکتاهدرون (Octahedron ) یا هشت سطحی، رومبیک دودکاهدرون (Rhombic Dodecahedron) دارای دوازده سطح مستطیل شکل، پنتاگون دود کاهدرون (Pentagon Dodecahedron) دارای دوازده سطح پنج ضلعی، ایکوزوی – تتراهدرون (Icosi – Tetrahedron) یا بیست و چهار سطحی و هگزا کتا اُهدرون یا چهل و هشت سطحی (Hexoctahedron).

 

سیستم تتراگونال(Tetragonal System) یا چهارگوشه مربع شکل

در این سیستم نقاط تقاطع سه محور قائم بوده و دو محور آن که بر روی یک سطح  واقعند دارای طول  مساوی، و محور اصلی کوتاه تر یا بلند تر از دو محور دیگر می باشد به  عبارت ساده تر محورهای   a = b ≠ c   و زوایای ما بین آنها ۹۰ = γ = β = α اشکال مهم دراین سیستم عبارتند از:هرمی ( Pyramid ) چهار سطح مثلثی شکل، منشوری ((Prism چهار سطح مستطیل شکل، تراپزوهدرون ها ( Trapezohedrons ) شطوح شبه ذوزنقه، هرم های هشت پهلو و هرم های مضاعف و شانزده سطحی.

 

سیستم هگزاگونال (Hexagonal System ) یا شش گوشه مسدسی شکل

در این سیستم سه محور از چهار محور بر روی یک سطح واقع بوده که دارای طول مساوی و زوایای تقاطع ۱۲۰ درجه می باشند. محور چهارم قائم و از سه محور دیگر کوتاه تر یا بلند تر می باشد، یا به عبارت ساده تر a1 = a2 = a3 ≠ c و زوایای ما بین آنها ۱۲۰= ۳α = ۲α = ۱α  و ۹۰ = γ می باشد. اشکال مهم در این گروه از بلور ها عبارتند از: منشورهای شش سطحی مستطیل شکل (Hexagonal  Prisms)،  دی پیرامیدها (Dipyramids) دوازده سطح هرمی سه گوشه،  دی هگزاگونال دی پیرامیدها (Dihexagonal  Dipyramids) بیست و چهار سطح هرمی سه گوش، و هرم های مضاعف (Double Pyramids).

 

سیستم تری گونال (Trigonal System) یا سه گوشه لوز وجهی

محورها و زوایای نقاط تقاطع این سیستم کاملاً مانند سیستم هگزاگونال (Hexagonal System) است و به این علت اغلب مجموعه این دو سیستم را هگزا گونال می خوانند. تنها اختلاف این دو آن است که در سیستم هگزا گونال نقطه تقارن قاعده منشور(Prism) شش گوشه بوده و در حالی که در سیستم تری گونال سه گوشه می باشد. در این تقسیم نیز محورC بلندتر یا کوتاه تر می باشد، ۹۰ = γ = β = α  ، a = b ≠ c  شکل هگزا گونال شش گوشه بوسیله بریدن گوشه های صفحات مثلث آن به دست می آید. این گروه بلور ها عبارتند از: منشورهای سه سطحی، هرم های سه سطحی، رومبو هدرال (Rhombohedral) یا لوزی متساوی الساقین و اسکالنوهدرال (Scalenohedral).

 

سیستم اورتورومبیک (Orthorhombic System)

یا لوزی قائم الزاویه: سه محور این سیستم دارای طرحهای مختلف بوده ولی نقاط تقاطع آنها قائم می باشد. ۹۰ = γ=β =α ، a ≠ b ≠ c  این گروه بلورها عبارتند از: پیناکویئدها (Pinacoids)، منشورهای لوزی شکل و هرم ها            (Rhombic Prisms and Pyramids).

 

سیستم منو کلینیک (Monoclinic System) یا لوزی تک شیبی

سه محور این سیستم طول های متفاوت داشته ونقاط تقارن دو محور قائم و محور سوم نسبت به این دو محور مایل می باشد. ۹۰ = β    γ = α   a ≠ b ≠ c   این گروه بلورها عبارتند از: پیناکوییدها (  Pinacoids)  و منشورهای مایل.

 

سیستم تری کلینیک (Triclinic System) یا کج وجهی

تمام محورهای این سیستم دارای طول های مختلف بوده و نسبت به هم زاویه کج تشکیل می دهند. ۹۰ ≠ γ ≠ β ≠ α       a ≠ b ≠ c این گروه از بلورهایی دارای سطوح مضاعف تشکیل شده است.

اغلب بلورها دارای فرم ظاهری نامنظم اند، زیرا بعضی از صفحات آنها به دلیل کمبود جا از دیگر سطوح کمتر رشد کرده و یا مثلاً برجسته تر می باشند، ولی همواره زاویه بین سطوح آنها ثابت می ماند. بیشتر کانی های معدنی به صورت توده هائی از اشکال مختلف بلوری است، به طور مثال می توان ترکیبی از اکتاهدرون هشت سطحی و مکعب مربعی را درتشکیل فرم ظاهری یک کریستال نام برد. جالب است که به تنهائی هشتاد فرم مختلف فقط در کربنات کلسیم  یا کلسیت (Calcite) تا به امروز شناخته شده است .

نظم وترتیبی که صفحات مختلف در یک فرم کریستالوگرافی نسبت به یکدیگر دارند را به اصطلاح شکل جامع (Habit) می خوانند. به عنوان نمونه پیریت به شکل دوازده سطح پنج گوشه (Pentagon Dodecahedron) و لعل( گارنت ) به شکل یک دوازده سطحی متوازی الاضلاع(Dodecahedron) به دست می آید. شکل جامع یک بلور مشخصه همان نوع کانی می باشد و می تواند به اشکال استوانه ای، سوزنی، مخطط، کتابی، ستونی و یا به هم فشرده و بی شکل دیده شود. این واژه گاهی برای تفهیم بهتراصطلاح ساختار یا (Structure)، به کار برده می شود. اتفاق می افتد که کانی های معدنی به صورت اشکالی غیر از اشکال مختص به خود یافت می شوند. در این حالت به آنها سودومرف (Pseudomorph)، یعنی به شکل ظاهری میزبان خود درآمده، می گویند. اگر دو یا چند کریستال هم نوع و یوهدرال در حین رشد با هم تداخل کرده باشند آنها را دوقلو، سه قلو یا چند قلو می خوانند و در صورتی که این کریستال ها در حین رشد بر طبق قاعده مشخصی در یکدیگر نفوذ کرده و همدیگر را قطع کرده باشند دو قلوهای دوگانه و یا چند گانه نفوذی (Penetrating Twins) نامیده می شوند. کانی فلدسپار تری کلینیک (Triclinc Feldspar) اغلب به صورت دوقلوی در هم رشد کرده و به صورت مخطط دیده می شوند.

با وجود این که کانی ها اغلب همانطوری که بیان شد برطبق قاعده مشخصی با هم تشکیل دو قلو و یا چند قلو می دهند اما گاه اتفاق می افتد که به صورت نامنظم و یا انبوه و متراکم و به اشکال باریک ونخ مانند، رشته ای، صدفی یا ورقه  ورقه و یا دانه دانه مشاهده شوند.

در حفره هائی که به وسیله گازهای موجود در مواد سیال آتشفشانی ایجاد می شود بلورها امکان و جا برای رشد آهسته پیدا کرده و بلورهای درشت و زیبائی به وجود می آورند که اصطلاحا به این مجموعه ” بلوردان ” (Geode) گفته می شود، به عنوان نمونه می توان کانی آمتیست را نام برد.

انبوه بلورهای بی شکل تشکیل توده های متراکمی می دهد که نظم داخلی کریستال به دقت حفظ شده ولی به دلیل محدودیت جا و تبلور سریع فرصت رشد کافی برای تمامی بلورها به وجود نمی آید.

 

 

م کاسب

خانم کاسب فارغ التحصیل رشته مهندسی شیمی است. ایشان علاقه زیادی به کار با جواهرات و تحقیق در مورد خواص سنگ ها و فلزات گرانبها دارد. بدیهی است که تحقیق و پژوهش احتیاج به مطالعه بسیار دارد و اتفاقا کتابخوانی یکی از مهمترین فعالیت های ایشان در اوقات فراغت است.

2 دیدگاه در“انواع سیستم های ابعادی جواهرات

  • اردیبهشت ۳۰, ۱۳۹۵ در۳:۱۰ بعد از ظهر
    پیوند یکتا

    اون طور که من فهمیدم تراش بر روی جواهرات باید بر اساس همین سیستمهای ابعادی انجام بشه ..درسته؟

    پاسخ
    • خرداد ۳, ۱۳۹۵ در۱۱:۱۰ قبل از ظهر
      پیوند یکتا

      دقیقا.
      نگین هایی که بر اساس سیستم ابعادی صحیح تراش داده نشده اند به زیبایی و گرانبهایی مشابه های استاندارد خود نیستند.

      پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *