تورق یا کلیواژ (Cleavage)

شاید برای شخص دیگری نیز جالب باشد:
Share

اغلب نگین های جواهر را می توان در امتداد جهت معین کریستالوگرافی شکافت که در اصطلاح جواهر شناسی به این پدیده کلیواژ یا تورق گویند. کلیواژ خاصیتی است که بستگی کامل به خصوصیات شبکه مولکولی کانی و نسبت مستقیمی با قدرت چسبندگی اتم ها به یکدیگر دارد. کانی ها بر حسب تورق آسان و یا مشکل آنها طبقه بندی می شوند. چنانکه مثلاً کانی یوکلاز (Euclase) چون کلیواژ بسیار خوبی دارد در صدر جدول و کانی توپاز به دلیل کلیواژ خوب پایین تر از آن قرار می گیرد. کانی لعل یا گارنت کلیواژ خوبی ندارد و کانی کوارتز به دلیل ساختار مولکولی آن امکان کلیواژ یا تورق ندارد. می بایستی توجه داشت که جدا کردن کانی های دو قلو یا چند قلو از یکدیگر ربطی به کلیواژ ندارد و این فقط جدا شدن دو یا چند بلور از یکدیگر است. جواهرتراشان باید در موقع تراش نگین خاصیت کلیواژ کانی مزبور را در نظر بگیرند و نیز هنگام سنجیدن سختی « مو» دقت نمایند زیرا فشار و یا ضربه ای ناشیانه ممکن است باعث ترک برداشتن و شکستن قطعه جواهر گردد. موقع لحیم کاری چنانچه بر اثر حرارت در سطح تورق کانی شکاف ایجاد ارزش آن پایین آمده و نیز باعث شکستن کامل نگین جواهر در آینده می گردد. جواهرات تراش داده شده مانند کانی یوکلاز که دارای کلیواژ بسیار خوب هستند از آثار هنری به شمار می روند. به کمک کلیواژ خوب در یک کانی می توان آن را به راحتی به دو یا چند قسمت تقسیم نمود و یا قسمت های معیوب آن را جدا کرد.

بزرگترین قطعه الماس جهان به نام کولینان (Cullinan)، به وزن ۳۱۰۶ قیراط در سال ۱۹۰۸ به سه الماس بزرگ متورق شد که بعداً این الماس ها مجدداً به الماس های کوچک دیگر متورق گردیدند. امروزه بلورهای الماس کوچکتر با اره های بریده می شوند  تا بتوان  از شکل و وزن بلور نهایت استفاده را نمود.

تکه شدن یا Parting

هنگامی که کانی ها در امتداد صفحات سست ساختار خود تکه شوند به این ویژگی Parting می گویند. جهت های سستی در ساختار مولکولی می تواند در نتیجه فشارهای وارده یا تشکیل کانی های دو قلو یا چند قلو در یک توده باشد: چون این صفحات در امتداد جهات کریستالوگرافی هستند. این ویژگی، همانند تورق، در بلورهای مختلف قابل رویت نیست. نمونه این ویژگی در کانی های کلسیت، پیروکسین، و کوروند یافت میشود. تکه کردن بی قاعده کانی های معدنی بوسیله زدن ضربه به آنها را شکستن می گویند. ذرات تکه شده غالباً دارای اشکال و سطوح نامنظمند ولی هر شکل مختص همان کانی بخصوص است. مثلاً شکسته شدن شیشه ای کوارتز را Concoidal Fracture  (شکستگی صدفی) می خوانند. و یا اشکال شکستگی ناهموار و نوک تیز رشته ای و یا حتی دانه مانند سایر کانی ها را با واژه مشخصی بیان می کنند که در فصول آینده به آنها اشاره خواهد شد.

م کاسب

خانم کاسب فارغ التحصیل رشته مهندسی شیمی است. ایشان علاقه زیادی به کار با جواهرات و تحقیق در مورد خواص سنگ ها و فلزات گرانبها دارد. بدیهی است که تحقیق و پژوهش احتیاج به مطالعه بسیار دارد و اتفاقا کتابخوانی یکی از مهمترین فعالیت های ایشان در اوقات فراغت است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *