زویزیت(Zoisite)

شاید برای شخص دیگری نیز جالب باشد:
Share

ruby-zoisite-1920x1080

این کانی در کیفیت جواهر گونه در سال ۱۸۰۵ در کوه های سوآلپ اطریش کشف شد. زویزیت در ابتدا به سوآلپیت (Saualpite) و بعدها به یاد کلکسیونر مشهور کانی ها در آن زمان زویس (Zois) نامیده شد.

در سال ۱۹۵۴ میلادی سنگ سبز رنگی با کریستالهای درشت از هورنبلند سیاه رنگ و بلورهای یاقوت سرخ مات در تانزانیا کشف شد که به علت ترکیب و زیبایی رنگ کانی های موجود در آن مورد توجه و استفاده در تهیه زینت آلات قرار گرفت. این سنگ در زبان محلی ماسائی آنیولیت(Masai Anyolite) یا سنگ سبز خوانده شد ولی اسم علمی آن زویزیت آمفیبولیت(Zoisite Amphibolite) می باشد. در سال ۱۹۶۷ میلادی نوع دیگری از بلور زویزیت در تانزانیا کشف شد به رنگ یاقوت کبود که به تانزانیت (Tanzanite) موسوم است. کشف این نوع زویزیت وضعیت این کانی را به عنوان کانی گرانبها دگرگون ساخت. نوعی زویزیت سبز شفاف جدیدا به بازارها رخنه کرده که گاهی به عنوان (تانزانیت) سبز معرفی می شود و بعضی آن را (کروم تانزانیت) می نامند. زویزیت سبز شفاف است، با رنگ سبز روشن یا تیره و یا سبز مایل به زرد، سبز مایل به آبی و یا آبی مایل به سبز. کریستالهای آن به صورت ارتورومبیک با خطوط عمودی در صفحات منشور می باشد ولی به صورت توده های فشرده نیز یافت می شود. وزن مخصوص زویزیت ۳۵/۳ و ضریب شکست نور آن ۷۰۵/۱-۶۹/۱ می باشد، با شکست دوگانه ۰۰۹/۰ و پراکندگی نور ۰۲۱/۰ . زویزیت اصولا یک کانی از گروه اپیدوت است و انواع رنگی شفاف تا نیمه شفاف آن هر یک اسم خاص خود را دارد. اخیرا نیز انواع دیگر بی رنگ و رنگین کریستالهای تانزانیت کشف شده که نوع قرمز رنگ و فشرده و مات آن را تولیت (Thulite) می نامند. نوع فشرده دیگری به رنگ سبز مایل به خاکستری تا سبز که به جای یشم سبز مورد استفاده قرار می گیرد به ساوسوریت (Saussurite) موسوم است.

ساوسوریت در واقع مخلوطی است از کانی های مختلف مانند زویزیت، اپیدوت، سریسیت، آلبیت و احتمالا اسکاپولیت. این کانی در نتیجه تبدیل هیدروترمالی فلدسپار پلاژیوکلاز تشکیل شده است. این کانی را کاشف سوئیسی H.B.Saussure در دامنه کوه مون بلان شناسایی نمود.

 جدول ویژگی های کلی زویزیت

ویژگی ها توصیف
انواع تانزانیت: تنها نوع از زویزیت که دارای اهمیت اقتصادی است. شفاف، آبی تا بنفش. در رنگ های قهوه ای، صورتی، سبز وزرد هم یافت می شود. تمام این رنگ ها در نتیجه فرآوری حرارتی به آبی تبدیل می شود.
شفافیت شفاف تا اوپاک
اندازه کریستالها نگین های صفحه دار تانزانیت از Melee تا بالای ۱۰۰ قیرلط یافت می شوند.بسیاری از سنگ های کیفیت خوب در حد ۱۰ – ۲۰ قیراط در دسترس می باشند.
ترکیب شیمیایی سیلیکات آبدار کلسیم آلومینیوم – (OH) (Sio4) Ca2AL3
سیستم کریستالی و شکل جامع ارتورومبیک. کریستال های منشوری با خطوط عمودی(معمولا با صفحات زیاد و صفحات پیرامید انتهایی)، همینطور به عنوان سنگ های کریستالی فشرده
خواص فیزیکی

تورق: در یک جهت کامل

شکستگی: نیمه کونکوئیدال

سختی: ۶ – ۷

دوام: متوسط تانزانیت به عنوان نگین انگشتری به دلیل سختی کم آن ،تورق و حساسیت به حرارت، مناسب نیست. در موقع تعمیر زیورالات با نگین تانزانیت می بایستی بسیار محتاط بود از ایجاد شکاف در امتداد جهت تورق جلوگیری شود.

وزن مخصوص:۳۵/۳

جلا:شیشه ای

ضریب شکست نور:۶۹/۱ – ۷۰۵/۱

شکست دوگانه: ۰۰۹/۰

مشخصات اپتیکی: دارای دو ضریب شکست دوگانه ، دومحوری، مثبت

پدیده چند رنگی : شدیدا تریکوئیک ، تانزانیت: بنفش ، سبز و آبی (بدون فرآوری)، آبی و بنفش (فرآوری شده)

پراکندگی نور: کم (۰۲۱/۰)

دلایل رنگ رنگ تانزانیت بستگی به مکانیزم انتقال بار الکتریکی در وانادیوم با آهن و تیتانیوم دارد. رنگ زویزیت سبز شفاف به دلیل وجود کروم + وانادیوم است. سبز خالص تر بیشتر کروم دارد.
فلورسانس معمولا خنثی
طیف متغیر
نوع تراش سنگ های شفاف را معمولا صفحه دار می تراشند. سنگ های شاتویانت را به صورت کابوشن سنگ های زینتی برای حجاری ، مهره و کابوشن
نگین های ترکیبی به نگین های ترکیبی معمولا برخورد نمی شود.
ناخالصی ها

جامد: کریستال های صفحه ای گرافیت و هماتیت

حفره ها:پرهای مرمت شده، سایر ناخالصی های ثانویه مایعات

سنتز در روسیه به صورت تجربی آن را سنتز نموده اند.
معادن تانزانیت، زویزیت سبز، تولیت :تانزانیا،نروژ اطریش، غرب استرالیا و آمریکا
فرآوری اکثر تانزانیت های حرارت داده نشده زرد یا سبز قهوه ای هستند. ته رنگ زرد یا قهوه ای را توسط حرارت ۴۰۰ – ۵۰۰ درجه از بین می برند و برخی از سنگ ها تبدیل به آبی خوب سافیری می شود . نتیجه این فرآوری باثبات است.

شناسایی: وجود ندارد. اما ثابت شده که فرآوری حرارتی چند رنگی قوی را از بنفش / قرمز، آبی و زرد پر رنگ / سبز (تریکروئیسم) به بنفش / قرمز و آبی پر رنگ تبدیل می کند.

منشاء واژه

زویزیت: به افتخار بارون Zoisvon Edelestein از اسلوانی نامیده شده برای اولین بار در کوهستان های سوآلپ در اطریش در سال ۱۸۰۵ یافت شد.

تانزایت: به یاد کشور تانزانیا که کریستال های شفاف آبی رنگ تانزانیت در سال ۱۹۶۷ در آنجا یافت شد.

م کاسب

خانم کاسب فارغ التحصیل رشته مهندسی شیمی است. ایشان علاقه زیادی به کار با جواهرات و تحقیق در مورد خواص سنگ ها و فلزات گرانبها دارد. بدیهی است که تحقیق و پژوهش احتیاج به مطالعه بسیار دارد و اتفاقا کتابخوانی یکی از مهمترین فعالیت های ایشان در اوقات فراغت است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *