سنگ تورمالین(Tourmaline)

شاید برای شخص دیگری نیز جالب باشد:
Share

download

هیچ کانی جواهر در طبیعت به این اندازه تنوع رنگ ندارد. از ایام بسیار قدیم تورمالین در کشورهای منطقه مدیترانه شناخته شده بود ولی هلندی ها این کانی را در سال۱۷۰۳ میلادی از سریلانکا به اروپا آوردند و بر طبق اصطلاح محلی سینهالی ها آن را تورامالی نامیدند. تورمالین ترکیب شیمیایی مضاعف برات سیلیکات آبدار دارد و می تواند مخصوصا در مورد کاتیون های موجود در فرمول، تغییرات گوناگونی پذیرا شود.

تورمالین نیز به دلیل وجود رنگ های متنوع در آن به نام های گوناگونی نامیده می شود.

وردلیت(Verdelite): وردلیت به زبان ایتالیایی و یونانی به معنای سبز رنگ می باشد که نوع فراوان و معمولی تورمالین سبز است، نوع مرغوب و نسبتا کمیاب تر این کانی رنگ سبز زمردی دارد. فلز رنگ زا در این نوع تورمالین، کروم است که حضور آن در ترکیب شیمیایی وردلیت الزامی است.

ایندیگولیت یا ایندیکولیت (Indigolite or Indigolite   ): نوعی تورمالین سبز با زمینه آبی است.

سیبریت (Siberite): در سلسله جبال اورال یافت شده و به رنگ های بنفش روشن و بنفش متمایل به آبی دیده می شود. گاهی نیز از این نام مترادف با روبلیت استفاده می شود.

شورال (Schorl): تورمالین سیاه رنگ و مات است که مصرفی در جواهر سازی ندارد.

تورمالین کروم دار: دو نوع از تورمالین به رنگ سبز می توانند بسیار به رنگ زمرد نزدیک شوند: یکی از تورمالین های غنی از فلز کروم در تانزانیا یافت می شود که در مطالعه با فیلتر رنگ چلسی به نظر قرمز رنگ می رسد، دیگری تورمالین سبزتیره که معدن آن در نامیبیاست و با حرارت دادن رنگ آن سبز زمردی خواهد شد. البته در نگین های حرارت داده شده (Dichroism) به شدت کاهش می یابد.

جدول ویژگی های کلی تورمالین

ویژگیها توصیف
انواع تورمالین ( با پیش وند رنگ ): هیچ کانی جواهری با گستره پهن تری از رنگ ها از تورمالین وجود ندارد. در واقع تمام رنگ ها حضور دارند منجلمه : قرمز، صورتی، نارنجی، زرد، سبز، آبی، بنفش، ارغوانی، بی رنگ و سیاه.  این پدیده هم چشم گربه و هم تغییر رنگ در تورمالین ها دیده می شود. تورمالین تغییر رنگ دهنده سنگی است سبز تیره و کروم دار که در زیر نور الکتریکی به قهوه ای قرمز تبدیل می شود.
شفافیت شفاف تا اوپاک
اندازه های معمول تورمالین صفحه تراشیده شده اندازه های ازMelee تا ده ها قیراط یافت می شوند. تورمالین پارایبا در اندازه های بالای پنج قیراط فوق العاده کمیاب بوده و بسیار گران هستند، همین طور روبلیت بالای پنج قیراط تا ده قیراط کمیاب است.
ترکیب شیمیایی سیلیکات پیچیده بور، آلومینیوم،  منیزیوم و آهن. تورمالین در واقع گروهی از کانی های مرتبط با هم را در بر می گیرد و شامل الائیت، لیدیکواتیت (Liddicoatite) ، در اویت و غیره می باشد، اما بدون آزمایش در لابراتوار تقریبا شناسایی تک تک اینها غیر ممکن است. بنابراین همه آنها را تورمالین گزارش می کنیم.
سیستم کریستالی و شکل جامع تریگونال،  شکل جامع معمولا از منشورهای سه یا شش وجهی یا مقطع سه گوشه قدری مدور شده تشکیل شده است. در یک کانی همیمورفیک است و دو سر کریستال آن دارای صفحات پایانی متفاوتی هستند. این به دلیل نظم خاص (Sio4) تتراهدرون ها در ساختار کریستالی می باشد که موجب به وجود آمدن پدیده پیزوالکتریکی electric-  piezo( در فشار تولید الکتریسته) می شود.
خصوصیات فیزیکی تورق: ندارد

شکستگی:  شیشه ای تا غیر یکسان

سختی: ۷ – ۵/۷

دوام: خوب، اما قدری شکننده

وزن مخصوص: ۰۱/۳ – ۶۵/۱

شکست دوگانه: ۰۱۴/۰ – ۰۲۱/۱ دوبله شدن صفحات پشت ممکن است دیده شود.

مشخصات اپتیکی:  تک محوری منفی

پدیده چند رنگی: دیکروئیسم قوی در تمام سنگ ها منهای انواع بی رنگ آن پلئوکروئیسم می تواند شاخص باشد تا حدی که اشعه عادی کاملا جذب گردد و کریستال تقریبا سیاه رنگ به نظر برسد اگر در جهت محورc به آن نگریسته شود. به این دلیل تورمالین سیاه رنگ را بهتر است با صفحه بزرگ موازی با محورc کریستالو گرافی تراشید

پراکندگی نور: ضعیف، ۰۱۷/۰

ویژگی های الکتریکی: Piezo و Pyro . کریستال در تحت فشار یا حرارت می تواند بار الکتریکی پیدا کند.

نحوه تراش صفحه دار، معمولا پله ای یا مختلط ، کابوشن، مهرهف حجازی، سنگ های شاتویانت یا شدیدا ناخالصی دار را به صورت کابوشن می تراشند. به دلیل پلئوکروئیسم قوی، سنگ های تیره را با صفحه اصلی موازی با محورc می تراشند تا رنگ هر چه بیشتر پرتر باشد.
نگین های مرکب نگین های تورمالین ترکیبی گزارش شده ولی معمولا دیده نمی شوند.
تقویت حرارت: فرآوری حرارتی موجب می شود تورمالین های آبی تیره و سبز، به آبی/ سبز یا زرد/ سبز روشنتر تبدیل شوند. برخی از نگین های آبی / سبز از نامیبیا به رنگ های سبز زمردی متوسط تبدیل می شوند. سنگ های قهوه ای قرمز ممکن است صورتی شوند. تمام رنگ های بدست آمده با ثبات هستند.

شناسایی: غیر ممکن

تشعشع: (اشعه گاما،شتاب دهنده خطی ) رنگ قرمز را تندتر کرده و رنگ صورتی را تیره می کند. نتایج ثابت می مانند. تشعشع همچنین تورمالین های کمرنگ را پر رنگ می کند ( هم سنگ های نیمه رنگین و هم تمام رنگین) و برخی تورمالین های سبز و زرد را نیز تغییر رنگ می دهد.

شناسایی: با روش های معمولی جواهر شناسایی ممکن نیست.

سنتز تورمالین را هنوز به طور اقتصادی سنتز نکرده اند.
معادن افغانستان، استرالیا، برزیل، برمه، کنیا، نامیبیا، ماداگاسکار، روسیه، سریلانکا، تانزانیا، آمریکا( کالیفرنیاو Maine)
منشاء واژه تورمالین: از واژه سینهالیTourmali= جواهر با رنگ های مخلوط. هنگامی که یک پارسل از چنین سنگ هایی ( که معمولا از سنگ های مختلف این گروه تشکیل شده) در سال ۱۷۰۳ به آمستردام فرستاده شد و شخصی یکی از آنها را امتحان کرد. این سنگ تصادفا تورمالین بود و بدین جهت نامگذاری شد.

آکروییت: نوع بی رنگ ، نوع قهوه ای تیره. نام از محل یافتDrave در اطریش گرفته شده.

ایندیکلیت: نوع آبی رنگ، از نام لاتین Indicum و یونانی Indikon که از واژه Indos=India گرفته شده که در قدیم منبع تولید رنگ آبی Indigo که از گیاهان به دست می آمده بوده است.

لیدیکوتیت:  که به افتخار R.Liddicoat از سازمان GIA نامیده شده.

روبلیت: نوع صورتی و قرمز .از واژه لاتین برای قرمز.

Short: نوع سیاه و اوپاک. از واژه ای برای منشاء ناشناخته در زبان معدنکاران قدیمی گرفته شده.

سیبریت: نوع بنفش تا ارغوانی . نام برای اولین یافت در سیبری.

 

کریستال های تورمالین تک تک اصولا کمیاب هستند. اکثر بلور های یافت شده چندین زمینه و نواحی رنگی در طول محور اصلی کریستاگرافی دارند. در برزیل بلورهای تورمالین یافت می شود که قسمت داخلی آنها قرمز به نظر می رسد و اطراف هسته قرمز را قشری به رنگ سفید احاطه کرده و روی آن رانیز قشر خارجی سبز رنگی پوشانده است. بلورهای تورمالین آفریقای جنوبی، دارای هسته داخلی سبز و قشر خارجی قرمز می باشند و به این بلورها در زبان محلی اصطلاحا هندوانه ای گفته می شود.

تورمالین چشم گربه ای در رنگ های مختلف موجود است ولی فقط در انواع صورتی وسبز ای پدیده قوی و قابل توجه است.

در این اواخر به جای ذکر نوع تورمالین، به دلیل کثرت نام ها و دشواری در خاطر نگاه داشتن آنها، فقط نام رنگ گفته می شود. به طور مثال: تورمالین زرد که مخصوصا در میان جواهرشناسان رایج است.

آکروئیت(Achroite): آکروئیت در زبان یونانی به معنای بی رنگ می باشد و نوع بی رنگ یا کمیاب تر تورمالین است.

روبلیت(Rublellite): نام این نوع تورمالین به دلیل رنگ قرمز آن از زبان لاتین گرفته شده. این کانی در طبیعت به رنگ های صورتی یا قرمز یافت می شود که ندرتا زمینه ای بنفش دارد. روبلیت با کیفیت خوب یاقوتی رنگ می باشد. اغلب دارای ناخالصی از نوع مایعات است و در انواع پر رنگ آن این ناخالصی ها چندان به نظر نمی آید.

دراویت(Dravite): نوعی تورمالین به رنگ زرد مایل به قهوهای یا قهوهای سبز است.

در کانی شناسی انواع تورمالین را بر حسب اختلاف در ترکیب شیمیایی آنها گروه بندی کرده اند، مانند گروه بورگریت(Buergerite) تورمالینی که آهن کاتیون اصلی آن است. دراویت(Dravite) که منیزیوم کاتیون اصلی است، البایت (Elbaite) تورمالین لیتیوم دار، شورل (Schorl) تورمالین آهن دار، تسیلایزیت (Tsilaisite) تورمالین منگنزدار، و یوویت (Uvite) تورمالین منیزیوم دار است.

در طبیعت تورمالین به رنگ های متفاوت یافت می شود و طبیعتا بعضی رنگ ها بیشتر از رنگ های دیگر. بازار گوهر ها بیشتر رنگ های سبز سیر پاک و رنگ های صورتی و قرمز درخشان را ترجیح می دهد. نگین هایی با رنگ های روشن و یا رنگ های غیر معمول، مخلوطی از دو ته رنگ مختلف مثلا سبز و آبی و یا ارغوانی روشن و صورتی چندان بازاری نداشته و کمتر از رنگ های خالص ارزش گذاری می شوند.

تورمالین های سبز و آبی: از جمله این تورمالین ها همانطور که اشاره شد دو تورمالین سبز رنگ یکی یافت شده در تانزانیا و دیگری در نامیبیاست، که عامل رنگ زا در آنها بیشترفلز کروم است، اما در اکثر تورمالین ها فلز رنگ دهنده بیشتر وانادیوم است تا کروم. این گونه تورمالین ها گزینه بسیار خوبی هستند در برابر زمرد و گارنت ساوریت و با وجود کمیابی بسیار ارزان تر از ساوریت می باشند. تورمالین دارای درخشندگی و جلای کمتری نسبت به گارانت است. در واقع اکثر تورمالین های کروم دار از معادن آفریقایی است، گرچه تعداد معدودی هم از برمه به بازار راه یافته اند. با وجودی که تورمالین کروم دار از ساوریت بیشتر یافت می شود ولی هنوز هم به سختی قابل دسترسی است، مثلا نگین در حد ۷*۵ میلیمتر به ندرت یافت می شود و اگر هم یافت شود رنگی تیره و یا نامانوس (قهوه ای یا زرد مایل به سبز) دارد. تورمالین های برزیلی معمولا از تورمالین های آفریقایی تیره تر است. و می تواند شدیدا پدیده چند رنگی را نشان دهد.

images

تورمالین پارایباParaiba

تورمالین پارایبا کشف جدیدی است از تورمالین آبی تا سبز ( ازمعدن Paraiba در برزیل. رنگ این کانی یادآور لامپ های نئون است و در نمونه های خوب حالت نئونسنس دارد. بدین جهت نیز ارزشی بالا در حدود هزاران دلار قیراط دارد.

تورمالین های پارایبا دارای عنصر مس در ترکیب شیمیایی می باشند و بلورهای آنها معمولا کوچک، کمیاب و گرانبها هستند. رنگ فیروزه ای تا سبز آنها به گونه ای است که که در هیچ کانی های جواهر یافت نمی شود. این منحصر بفرد بودن رنگ، چنین سنگ هایی را به گنجی واقعی تبدیل کرده است. پارایبا نامی است گویای رنگی آبی تا سبز با سرزندگی و شادابی بی نظیر، برای سنگی که در اواخر دهه ۱۹۸۰ توسطHeitor Dimas Barbosa کشف شد. او و دستیارانش سالها بدون خستگی در کمپلکس های پگماتیتی در تپه های نه چندان بلند استان پارایبا در جمهوری برزیل حفاری می نمودند. او به دنبال چیزی نبود که موجودیت آن به اثبات رسیده باشد. اما مطمئن بود که در زیر تپه های پارایبا  میتواند چیزی بیابد کاملا متفاوت از آنچه تا به حال وجود داشته است. او سال ۱۹۸۱شروع به حفاری در یک معدن روباز نمود، و چاهک های عمیقی یکی پس از دیگری در سنگ سخت کف معدن حفر نمود، البته بدون هیچ گونه موفقیتی. اما پس از ۵/۵ سال  حفاری ناگهان نشانه ای از وجود تورمالین نمایان شد. نهایتا در پاییز سال ۱۹۸۹ تعدادی از زیبا ترین بلورهای تورمالین از یکی از تونل های معدن به دست آمد. رنگ این تورمالین ها به گونه ای بود که تا آن زمان جستجوگران فقط در رویا مجسم می نمودند. متاسفانه در این برهه زمانی پدر تورمالین های پارایبا در بیمارستان بود و نمی توانست در معدن حضور یابد. در ولقع کریستال های نتراشیده بدون اینکه او آنها را ببیند فروخته شدند. پس از این یافت فعالیت های زیادی در معدن انجام می شد و برای ۵ سال بعد این تپه مشهور که فقط ۴۰۰ متر طول و ۲۰۰ متر عرض داشت و ارتفاع کمتر از ۶۵ متر بود به طور کامل زیر و رو و در نقاطی حتی با خاک یکسان شد ولی نتیجه ای بدست نیامد. امیدی نبود که بتوان باز هم تورمالین پارایبا به دست آورد.

چند ویژگی خاص، این کانی جواهر را استثنایی نموده بود. باید توجه داشت که برزیل به طور کلاسیک کشوری است که در آن تورمالین به فراوانی یافت می شود. و از تقریبا هر عضوی از خانواده وسیع تورمالین در این کشور وجود دارد. به طور معمول عناصر آهن، منگن، کروم، وانادیوم مسئول به وجود آمدن رنگ های زیبا در خانواده تورمالین هستند، ولی در پارایبا این عنصر مس است که رنگ زیبای آن را به وجود می آورد، عنصری که قبلا در هیچ نوع تورمالین مشاهده نشده بود، در پارایبا، مس درصد قابل توجهی از ترکیب شیمیایی را به خود اختصاص داده، گرچه محققان ثابت کرده اند که عنصر منگنز نیز اغلب در کنار مس در این تورمالین یافت می شود. تاثیر متقابل این دو عنصر بر همدیگر موجب پایدار شدن رنگ های فوق العاده زیبا شده و مانند بیشتر زمردها به رنگ های سبز فیروزه ای تا آبی آسمانی، آبی سافیری ، بنفش – آبی یا لاجوردی و ارغوانی دیده می شوند . ترکیب خاصی از عناصر مس و منگنز ی تواند حتی منجر به، به وجود آمودن رنگ خاکستری کمرنگ تا تک رنگ آبی – ارغوانی شود. تمرکز زیاد مس در ترکیب شیمیایی موجب پدید آمدن رنگ های آب در خشان و ته رنگ های فیروزه ای و سبز می شود. در حالی که تک رنگ های بنفش و قرمز توسط عنصر منگنز بوجود می آید.یک جواهر تراش ماهر می تواند ته رنگ قرمز را با روش حرارت دهی از بین ببرد و بدین گونه فقط مس خالص در آن باقی بماند. به هر حال درخشندگی فوق العاده تورمالین های پارایبا هنگام تراش سنگ ظاهر ی شود. جرقه های آتشین به نگین حالت التهاب درونی میدهد، حتی در نور کم. بدین سبب رنگ این نگین ها را اغلب با واژه های الکتریکی یا نئون توصیف می کنند.

همانطوری که اشاره شد تورمالین های پارایبا  بسیار کوچک هستند زیرا این بلورهای مس دار تورمالین از تپه مشهور ( Noble Hill) در پارایبا همگی تکه شده به دست می آیند و قطعات سنگین تر از ۵ گرم که ترک نخورده باشند بسیار نادرند.تنها چند بلور بالای ۲۰ گرم تاکنون یافت شده است. بنابراین یافتن نگین  پارایبای درشت در جواهر فروشی ها غیر ممکن است. جهان جواهرات از همان ابتدا مسخ زیبایی این کانی جواهر شد که در مدت بسیار کمی محبوبیت زیادی به دست آورد. و امروزه پارایبا جزو نگین های جواهر بسیار مورد تقاضا و گرانقیمت است. قیمت ها که هر روزه افزایش می یابد به حدی رسیده که هرگز برای نوعی  تورمالین تصور نمی شد. قیمت های بالای ۱۰۰۰۰ دلار در هر قیراط برای سنگ های نفیس پارایبا دور از انتظار نیست. در بازار سنگ های خام به سختی می توان قطعه ای پارایبا یافت زیرا این سنگ کاملا چیز دیکری است.

اما سوال مهم این است که آیا پارایبا را می توان در نقطه دیگر در جهان یافت ؟ مثلا در قاره آفریقا؟

از اوایل سال ۲۰۰۱ موضوع یافت پارایبا در نقاط دیگر مطرح است. نوعی تورمالین آبی – سبز درخشان از نیجریه ناگهان در بازار جواهرات یافت شد که بسیار شبیه به بلورهائی بود  که از پارایبا می آمد . این سنگ ها همانند پارایبای برزیلی، فقط بعد از فرآوری حرارتی زیبایی واقعی خود را ظاهر می ساختند. در واقه رنگ این سنگ ها قدری روشن تر است ولی افراد معمولی قادر به تشخیص تفاوت نیستند.محققین هم به سختی می توانستند ویژگی هایی بیابند که به کمک آنها مابین تورمالین های پارایبا را از تورمالین های مس دار آفریقایی تفاوت قائل شوند، زیرا ترکیب شیمیایی این دو تقریبا یکسان است گرچه روش آنالیز اسپکترومتری تفاوت های جزئی نشان می دهد. در هر دو نمونه عامل رنگ زا دو عنصر مس و منگنز می باشند.

کانی های ارزشمند برخورد می کنیم که در خود نشانه ای از حرکت قاره ها را دارند. با به نقشه جهان در می یابیم که قاره آمریکایی جنوبی را می توان به طرف شرق حرکت داده و در دل غرب آفریقا جای داد، در این حال نیجریه در شمال شرق برزیل قرار می گیرد، همان وضعیتی که قبل از جدا شدن قاره ها برقرار بوده. بنابراین می توان حدس زد که تورمالین های درخشان مس دار نیجریه همان گونه به وجود آمده که تورمالین های پارایبا در برزیل. به هر حال درحال حاضر می توانیم تورمالین های سبز – آبی آفریقایی را در بازار جواهرات به عنوان جایگزینی برای تورمالین های پارایبا در نظر بگیریم. در سال ۲۰۰۳ دلالی به نام Moussa Konate اولین مجموعه پارایبا را از موزامبیک به آمریکا فرستاد. تورمالین پارایبای نیجریه که در سال ۲۰۰۱ در Oyo نیجریه یافت شده بود در سال ۲۰۰۵ وارد بازار جواهرات گردید.

پارایبا دارای التهابی است که فقط می توان آن را با واژه نئون و الکتروسانی توصیف نمود . این التهاب به قدار مس موجود که در ترکیب شیمیایی آن بستگی دارد. بنابراین می توان تورمالین پارایبا را تورمالین مس دار خواند. بر طبق تحقیقات دانشمندان آلمانی مقدار طلای موجود در پوسته زمین ۰۰۷/۰ ppm (یک گرم در تن ) است در حالی که پارایبا دارای ۶/۸ ppm طلا می باشد، البته برخی از نمونه های پارایبا فاقد طلا هستند. قیمت نگین پارایبا همیشه بالاستو اصولا سنگی است کمیاب تر از الماس. یک نگین پارایبا می تواند ۵۰۰۰ دلار در قیراط قیمت بگذارد و برخی از نگین ها را تا ۶۰۰۰۰ دلار در قیراط نیز قیمت گذاری نموده اند. در حراجی ها قیمت پارایبا معمولا ۱۰۰۰۰ دلار برای نگین های بزرگتر از ۳ قیراط تعیین می کنند. بلورهای پارایبای آفریقایی ( نیجریه و موزامبیک) یافت می شوند معمولا درشت تر از نمونه های برزیلی هستند. در آفریقا سنگ های بالای ۵ قیراط یافت می شود و برای یک جواهر فروش غیر ممکن نیست که بتواند تورمالین پارایبای ۵۰ قیراطی از این قاره تهیه کند. پارایبای آفریقایی به دلیل اندازه بزرگ رنگ یک دست تری هستند تا نمونه های برزیلی. نمونه های نیجریه ای دارد، رنگaqua سبز نعنایی. در حالی که پارایبای موزامبیکی طیف رنگ وسیعی دارد ، که از آبی کله غازی تا فوکیه ارغوانی سیر، آبی، aqua و سبز نعنایی را شامل می شود. شامل قرمز در پارابیا را می توان توسط فرآوری حرارتی محتاطانه از بین برد. روش فرآوری شامل حرارت دهی به صورت افزایش تدریجی تا حرارت مطلوب و نگاه داشتن پارایبا در این حرارت به مدت معین است. عنصر منگنزMn ( دو ظرفیتی) در اثر ته رنگ قرمز خود را از دست می دهد. برخی تورمالین های مس دار برزیل و مزامبیک چون حاوی مقدار کافی منگنز نیستند نیازی به فرآوری حرارتی ندارند. پارایبای فرآوری حرارتی نشده معمولا از نمونه های تحت فراور حرارتی قرار گرفته با ارزش تر است. ته رنگ سبز در پارایبا به دلیل وجود عنصر مس نیست. راسمان، جایگزینی عنصر تیتانیوم به جای منگنز را مسئول ته رنگ سبز در پارایبا می داند.

تورمالین قرمز و صورتی

در این گونه تورمالین ها رنگ مهم ترین ویژگی است و به شفافیت چندان اهمیتی داده نمی شود. نمونه های با کیفیت خوب از برزیل، ماداگاسکار و افغانستان اکثرا ناخالصی های زیاد دارند. باید دقت داشت که برخی از این تورمالین ها در بازار جواهر رنگ خود را بیشتر مدیون تشعشعات رادیواکتیو هستند تا عوامل طبیعی.

تورمالین صورتی: بسیار فراوان تر از روبلیت است و در هر اندازه ای یافت می شود. رنگ ها از صورتی کم رنگ تا ارغوانی و صورتی روشن دارند.

تورمالین چشم گربه ای: در مقایسه با کریزوبریل تورمالین چشم گربه ای درشت تر به نظر می رسد زیرا در اینجا شاتویانسی توسط کانال های تو خال با ابعاد بزرگتر به وجود آمده تا در کریزوبریل که شاتویانسی ناشی از روتیل های سوزنی شکل است.

معادن جدیدی در موزامبیک و نیز در نیجریه کشف شده که از سنگ های این معادن نگین هایی تا ۱۵ قیراط و بالاتر تراشیده شده است.

کریستال تورمالین بر اثر حرارت دادن و سپس سرد کردن و یا فشار و مالش دادن الکتریسته ساکن می یابد. قطب مثبت در یک سو و قطب منفی در سوی دیگر کریستال قرار گرفته و می تواند ذرات کاغذ را به خود جذب کند. در کانی شناسی به این خاصیت الکتریسته مغناطیسی(Pyro and Piezo – Electricity) گفته می شود. هلندی ها که برای اولین بار تورمالین را به اروپا آوردند، از این خاصیت اطلاع داشته و با گرم کردن بلور تورمالین از آن برای جذب خاکستر توتون و پاک کردن پیپ های خود ( از جنس کف دریاMeerschaum ) استفاده می کردند. به این دلیل برای مدتها این سنگ را پیپ پاک کن می خواندند.

محل های یافت مهم تورمالین در سنگ های پگماتیت دانه درشت و مواد تخریب شده از آنها و نیز در کشورهای سریلانکا، جمهوری مالاگاسی، برزیل، برزیلف تانزانیا، تایلند، روسیه ( سلسله جبال اورال)، آمریکا و سوییس می باشد. بلور های پر ارزش و مرغوب به رنگ صورتی، قرمز سیر و سبز بوده و به علت دارا بودن چند رنگی قوی در جهات مختلف کریستالو گرافی تراش آنها بایستی به صورتی باشد که سطح اصلی یا تاج موازی با محور اصلی کریستالوگرافی  قرار گیرد. در تورمالین های کمرنگ، صفحه تاج نگین عمود بر محور اصلی کریستالوگرافی تراش داده می شودف تا نگین حداکثر رنگ خود را به نمایش گذارد.

با حرارت زیاد حدود ۴۵۰ الی ۶۵۰ درجه سانتیگراد می توان تغییرات جزئی در رنگ تورمالین به وجود آورد و رنگ سبز آن را به سبز زمردی و رنگ قرمز مایل به قهوه ای را به قرمز آتشین تبدیل نمود. تورمالین به دلایل مختلف به طریقه مصنوعی تهیه نمی شود که یکی از آن دلایل فرمول شیمیایی پیچیده آن می باشد. مشخصات اپتیکی تورمالین در تشخیص آن کمک فراوان می کند. ضریب شکست نسبتا بالای نور و پدیده چند رنگی قوی این کانی مشخصه بسیار خوبی می باشد. آمتیست، آندالوزیت، کریزوبریل، سیترین، دمانتوئید، پریدوت، کوارتز دودی، یاقوت سرخ، زمرد، اسپینا سبز مصنوعی، توپاز صورتی، ایدوکراز، زیرکن و شیشه های رنگی می توانند به جای تورمالین استفاده شوند.

م کاسب

خانم کاسب فارغ التحصیل رشته مهندسی شیمی است. ایشان علاقه زیادی به کار با جواهرات و تحقیق در مورد خواص سنگ ها و فلزات گرانبها دارد. بدیهی است که تحقیق و پژوهش احتیاج به مطالعه بسیار دارد و اتفاقا کتابخوانی یکی از مهمترین فعالیت های ایشان در اوقات فراغت است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *