سنگ لاجورد

شاید برای شخص دیگری نیز جالب باشد:
Share

  سنگ لاجورد: لاپیس لازولی(Lapis Lazuli)

ترکیب شیمیایی:۸ [(So4 SCl)2(AlSio4)6] (Ca،Na)

download (1)

لاپیس لازولی را در دوران باستان به نام”سافیر” (یا نام مترادف آن) می شناخته اند(از نوشته های پلینی تاریخ نگار روم باستان). در قرون وسطی از لاپیس لازولی اشیاء زینتی بسیار ارزشمند تهیه می کردند و به صورت پودر در رنگ های گران قیمت به عنوان مایه رنگ استفاده می شود. این یک سنگ نیمه گرانبهای آبی رنگ است و به همین دلیل، سنگ آبی(Bluestone) نیز نامیده شده است. لاپیس لازولی سنگی است(نه یک کانی) متشکل از اوگیت، کلسیت، دیوپسید، میکا، هوینیت، هورنبلند، پیریت و کانی مهم اصلی لازوریت همراه با سودالیت. اغلب به صورت رومبیک دودکاهدرون و مکعب یافت می شود.

جدول ویژگی های کلی لاپیس لازولی

ویژگی ها                                               توصیف
انواع آبی تا بنفش، کلسیت معمولا یافت می شود و تشکیل توده ای متشکل از دانه های آبی و سفید در سنگ دانه درشت می دهد. لکه های زرد فلزی پیریت نیز همیشه یافت می شوند.
شفافیت معمولا اوپاک است، اما می تواند نیمه شفاف هم باشد.
اندازه های معمول لاپیس لازولی را میتوان در اندازه های درشت(چندین کیلوگرم) پیدا نمود اما سنگ با رنگ کیفیت بالا کمیاب است و به قیراط فروخته می شود.
ترکیب شیمیایی لاپیس یک سنگ متامورفیک است که از چندین کانی مختلف تشکیل شده. کانی مهم و اصلی لازوریت است(آبی رنگ، همراه با هوینیت(آبی)،Nosean(آبی)، سودالیت(آبی)، کلسیت(سفید) و اغلب لکه هایی از پیریت(برنزی) می باشد.
سیستم کریستالی و شکل جامع سنگ(توده ای). لاپیس لازولی کیوبیک است و اغلب به صورت رومب دودکاهدرون یافت می شود. اندازه ها از بسیار ریز تا درشت متغیر است.
خصوصیات فیزیکی

تورق: ندارد

شکستگی: نامنظم

سختی: ۵/۵(۶-۵ با میزان ناخالصی متغیر است)

دوام: خوب، کلسیت موجود در لاپیس با اسید به شدت عمل می کند. نگین ها را نباید با تمیزکننده اولتراسونیک یا مایعات پاک کننده زیورآلات در تماس قرار داد.

وزن مخصوص: ۷/۲ تا۹/۲ (اگر پیریت زیاد باشد بیشتر است)

جلا: مومی شیشه ای تا مومی

ضریب شکست نور: حدود ۵۰/۱

شکست دوگانه: ندارد

مشخصات اپتیکی: اوپاک

پدیده چند رنگی: ندارد

پراکندگی نور: غیرقابل اندازه گیری(اوپاک)

دلایل رنگ لاپیس لازولی ایدیوکروماتیک است.
فلورسانس SW: معمولا خنثی، ممکن است پدیده ضعیف تا متوسط فلورسانس به رنگ سبز تا زرد سبز داشته باشد. LW: معمولا خنثی، ناخالصی های کلسیت ممکن است به رنگ صورتی فلورسانس داشته باشد.
طیف ندارد
نوع تراش مهره، کابوشن، حجاری، سنگ مهره و غیره
نگین های ترکیبی نگین های ترکیبی لاپیس لازولی معمولا یافت نمی شود اما برای مصارف حجاری ممکن است.
ناخالصی ها جامد: ناخالصی های سفید کلسیت، لکه های برنزی پیریت
سنتز یک سنگ شبیه لاپیس لازولی توسط P.Gilson و سایرین سنتز شده اما بیشتر جواهر شناسان این را یک سنتز واقعی نمی دانند.
فرآوری

لاپیس را می توان رنگ کرد و سنگی با رنگی یک دست تولید نمودف رنگ به وجود آمده می تواند باثبات یا بی ثبات باشد، بر حسب نوع رنگ مصرف شده.

شناسایی: با بزرگنمایی می توان رنگ را در ترکها دید. پنبه آغشته به استن معمولا مواد رنگی را حل می کند۰گرچه شاید مجبور شوید هر نوع واکس زده شده را پاک کنید). بعضی لاپیس ها خرد شده با پلاستیک به هم چسبانده شده اند(لاپیس های بازسازی شده). با نوک داغ فلزی امتحان پلاستیک کنید.

محل های یافت افغانستان، برمه(موگوک)، شیلی، پاکستان، روسیه
منشاء واژه از کلمه فارسیLazuli=سنگ وLapis لاپیس لازولی، از واژه لاتین به معنی آسمان و نیز به معنی ته رنگی از آبی. Azul، بعدهاLazhward

Lapis.elephant.800pix.060203

این سنگ نسبت به حرارت، فشار، محلولهای گرم یا اسیدها و محلول های قلیایی بسیار حساس است. دارای برق شیشه ای یا مومی بوده و در انواع مرغوب آن انتشار رنگ به صورت منظم دیده می شود(انواع معمولی این سنگ اکثرا دارای رگه ها و نوارهای رنگین می باشند). در سنگ های یافت شده در شیلی و روسیه رگه های برجسته کلسیت باعث کم شدن ارزش سنگ می شوند.

ناخالصی های پیریت در سنگ لاپیس لازولی باعث جلوه بیشتر رنگ در آن می شود و دلیلی بر اصالت سنگ مورد نظر است البته اگر مقدار پیریت نسبتا زیاد باشد، سنگ لاپیس لازولی مات جلوه خواهد کرد و زمینه سبز رنگی بر روی آن دیده خواهد شد.

تنها فاکتور مهم در تعیین کیفیت لاپیس لازولی خلوص آن و غنی بودن ته مایه رنگ آبی است. وجود لکه هایی از کلسیت بافت سنگ را مختل کرده و قیمت آن را شدیدا کاهش می دهد.

اغلب از لاپیس لازولی به صورت مهره یا گردنبند، یا ساخت نگین های کابوشن استفاده می شود. معادن قابل بهره برداری از این سنگ در جهان معدود بوده و کوههای غرب هندوکش نزدیک سرچشمه رودخانه آمودریا در افغانستان منبع اصلی تامین سنگ لاپیس لازولی محسوب می شود. در اینجا سنگ لاپیس لازولی با متدهای ابتدایی در مناطق صعب العبور (به صورت رگه های غیرمنظم در سنگ آهک) استخراج می شوند. ذخایر موجود در کشور روسیه در جنوب غربی دریاچه بایکال واقع شده و سنگ حاوی لاپیس لازولی، مرمر دولومیتیزه می باشد. در شمال شهر سانتیاگو در استان کوکیمبو در شیلی سنگ لاپیس لازولی با کیفیت نامرغوب به دست می آید که دارای لکه ها و رگه های متعدد کلسیت می باشد. در قدیم سنگ لاپیس لازولی به عنوان نگین جواهر و در قرون وسطی برای تزیین ستونها، دیوارها و همچنین تولید رنگ آکوامارین به کار برده می شد. امروزه از سنگ لاپیس لازولی با کیفیت مرغوب برای ساختن نگین انگشتری و گردنبند و از نوع کیفیت پایین برای تولید اشیاء تزیینی و زیورآلات استفاده می شود.

یشم پودر شده خاکستری مایل به قهوه ای یافت شده در نویکیرشن(Nuekirchen) را با رنگ آبی پروسی رنگ کرده و به عنوان لاپیس لازولی در بازار به فروش می رسانند. در سال ۱۹۵۴ میلادی اسپینل مصنوعی که با اکسید کبالت رنگ شده بود در بازار عرضه شد. محتویات کوچک طلا در کنار دانه های پیریت در سنگ لاپیس لازولی کیفیت رنگ آن را بالا برده و بر ارزش آن می افزاید.

لاپیس لازولی می تواند در ظاهر به شکل آزوریت، دومورتیریت، لازولیت، سودالیت باشد. بدل های شیشه ای نیز از این سنگ در بازار عرضه شده است.

 

م کاسب

خانم کاسب فارغ التحصیل رشته مهندسی شیمی است. ایشان علاقه زیادی به کار با جواهرات و تحقیق در مورد خواص سنگ ها و فلزات گرانبها دارد. بدیهی است که تحقیق و پژوهش احتیاج به مطالعه بسیار دارد و اتفاقا کتابخوانی یکی از مهمترین فعالیت های ایشان در اوقات فراغت است.

3 دیدگاه در“سنگ لاجورد

  • اردیبهشت ۳۰, ۱۳۹۵ در۲:۰۱ بعد از ظهر
    پیوند یکتا

    واژه “سافیر” را الان برای نوعی یاقوت هم به کار میبرند؟تشابهی داشتند؟

    پاسخ
    • خرداد ۳, ۱۳۹۵ در۱۱:۳۷ قبل از ظهر
      پیوند یکتا

      در این مقاله نوشته نشده که لاجورد سافیر یا سافایر هست. یاقوت کبود در زبان انگلیسی سافایر تلفظ می شود. به دلیل شباهت رنگ لاجورد با یاقوت کبود اصطلاحا در قدیم از کلمه سافایر برای توصیف این سنگ استفاده می کرده اند. همانطور که می دانید یاقوت کبود بطور کلی به لحاظ ساختاری و ظاهری سنگی بسیار متفاوت از لاجورد است. یاقوت کبود مرغوب شفاف است ولی لاجورد سنگی است که نور را از خود عبور نمی دهد.

      پاسخ
  • فروردین ۲۷, ۱۳۹۶ در۱۰:۲۴ قبل از ظهر
    پیوند یکتا

    لاجورد سنگ بسیار زیباییست و ترکیبی از موادهای معدنی مختلف است ، بیشتر لازوریت، کلسیت و پیریت
    این سنگ بخاطر رنگ آبی زیبا و عمیقش ارزشمند است. افغانستان منبع لاجورد های با کیفیت بالاست.
    این سنگ قدیمی، ترکیبی از چند ماده معدنی است . سه ماده اصلی تشکیل دهنده آن لازوریت ، کلسیت و پیریت است و ممکن است مقدار کمتری دیوپزید ، آمفیبول ، فلدسپات و یا میکا داشته باشد. لازوریت ماده اصلی است که رنگ این سنگ را با ارزش می کند – آبی سلطنتی روشن
    بیشتر بدانیم:
    مشخصات
    – نام سنگ : لاجورد
    – ترکیب شیمیایی : ترکیبی
    – رنگ : سبز آبی تا آبی مایل به بنفش
    – ضریب شکست نور : ۱٫۵۰۰ ، گاها ۱٫۶۷۰
    – شکست مضاعف : ندارد
    – وزن مخصوص : ۲٫۷۵ (+/-۰٫۲۵)
    لاجورد توسط تمدن های باستانی بین النهرین ، مصر ، چین ، یونان و روم ارزشمند شد.
    بلورهای طلایی پیریت ، درخشش زیبایی در لاجورد ایجاد می کند.
    در سال ۱۲۷۱ ، مارکوپولو معادن لاجورد قدیمی را توصیف کرده است.
    از زمان قدیم تا به الان ، بیشتر تمدن ها لاجورد را به خاطر رنگ آبی عمیق و زیبایش مورد تحسین قرار داده اند.
    محققین تمدن باستان بر این باور هستند که ارتباط بین انسان و لاجورد، فرا تر از ۶٫۵۰۰ سال می باشد.
    نقاشان رنسانس از لاجورد برای ایجاد رنگ لاجوردی استفاده می کردند . رنگدانه های روشن و ثابت
    فاکتورهای کیفی
    لاجورد به خاطر رنگ آبی تیره و آبی مایل به بنفش خود ارزشمند است
    رنگ : با ارزش ترین رنگ این نوع سنگ ، آبی تیره یکدست و آبی مایل به بنفش است بدون اینکه ذره ای از کلسیت در آن قابل دید باشد.
    شفافیت : لاجورد با کیفیت ، رگه های کوچک و طلایی رنگ از پیریت را از خود ساطع می کند.
    تراش : لاجورد معمولا به شکل cabochon ، دانه ای و صفحه تخت تراش داده می شود.
    وزن قیراط : لاجورد می تواند به اندازه ای بزرگ باشد که برای ساخت مجسمه های بزرگ مورد استفاده قرار گیرد.

    پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *