پدیده شکست نور(Refractive Index)

شاید برای شخص دیگری نیز جالب باشد:
Share

اگر چوبی به صورت مایل به داخل آب فرو برده شود، مشاهده خواهد شد این چوب در نقطه ورود به آب شکسته به نظر می رسد یعنی قسمت پائینی که درون آب فرو رفته، نسبت به قسمت فوقانی بیرون از آب زاویه دار دیده می شود. این به دلیل شکستگی پرتوهای نور در درون آب است. اگر پرتو نور از جسمی مانند هوا به صورت مایل وارد جسم شفافی ( به طور مثال بلور) گردد، نقطه ورود شکستگی در پرتوهای نوری ایجاد می شود.

میزان شکست نور در کانی های مختلف (برای هرنوع آن ) ثابت است و بدین ترتیب می توان بوسیله تعیین میزان ضریب شکست نور، انواع کانی های جواهر را شناسائی نمود. شدت انحراف ویا شکست نور را ضریب شکست نور (Refractive Index) می گویند. ضریب شکست نور نسبت مستقیمی به سرعت نور در خلا ودر بلور دارد. اگراز سرعت نور در داخل کانی کاسته شود، پرتوهای نور از مسیر خود منحرف گشته و شکسته به نظر خواهد رسید.

برای روشن شدن بیشترمطلب به این مثال اکتفا می کنیم :

سرعت نور در هوا (v1)  ۳۰۰،۰۰۰   کیلومتر در ثانیه

سرعت نور درالماس (v2)  ۱۲۵،۰۰۰ کیلومتر درثانیه

 

۲/۴= = = ضریب شکست نور درالماس

 

 

بنابرین سرعت نور در هوا ۴/۲ برابر بیشتر از سرعت نور در الماس می باشد. به طور کلی میزان ضریب شکست نور در کانی های جواهر بین ۲/۱ الی ۶/۲ می باشد و در هر نوع کانی نیز برحسب رنگ وکیفیت محل استخراج (تغییر در مقدار عناصر کمیاب یا فلزات رنگ زا در آنان ) دستخوش تغییراتی می شود. کانی هائی که دارای دو میزان ضریب شکست برای نور می باشند (در جهات مختلف کریستالوگرافی) بهDoubly Refracting Minerals  مشهور هستند. میزان شکست نور به وسیله دستگاه انکسارسنج رفراکتومتر اندازه گیری می شود واین میزان را می توان مستقیمأ از روی صفحه  مدرجی که در این دستگاه وجود دارد خواند. البته رفراکتومتر بلورهای باسطوح مشخص ومسطح  ویا تراش داده شده را تا میزان ضریب شکستگی نور برابر با ۸۶/۱ را می تواند اندازه گیری کند. یک متخصص می تواند ضریب شکست نور نگین هائی را که دارای سطوح مسطح هم نیستند و یا مثلأ به فرم کابوشن (Cabochon) تراشیده شده اند را نیز تعیین کند. روش اندازه گیری میزان ضریب شکست نور بوسیله فرو بردن کانی در مایعات مخصوص با ضریب شکست معین روشی است تا حدودی آسان. پس از اینکه کانی مورد نظر در مایع مذکور قرار گرفت می توان با توجه  به براق یا شفاف بودن یا نبودن خطوط اطراف جسم فرو برده شده میزان ضریب شکست آن را نسبت به مایع سنجید. این نوع سنجش، توسط خطوط شفاف محدود کننده بلور که در اصطلاح (خط بک ) (Beckes Iine) گفته می شود انجام می پذیرد. در صورتی که خطوط اطراف کانی در مایع فرو برده شده (خطوط بک) درخشان وخطوط نگین و خطوط روی آن تیره به نظر برسد میزان ضریب شکست نگین جواهر کمتراز مایع است ودر صورتی که عکس این باشد یعنی خطوط بک اطراف نگین تیره وخطوط روی خود نگین روشن باشد میزان ضریب شکست نور برای نگین بالاترازمایع است. اگر میزان شکست نور برای کانی ومحلول یکسان باشد خطوط اطراف نگین مبهم بوده یا حتی دیده نمی شود، واگر خطوط بک اطراف نگین که داخل مایع قرار گرفته پهن وبر جسته به نظر آید نشانه اختلاف زیاد بین میزان ضریب شکست نور نگین ومایع است.

م کاسب

خانم کاسب فارغ التحصیل رشته مهندسی شیمی است. ایشان علاقه زیادی به کار با جواهرات و تحقیق در مورد خواص سنگ ها و فلزات گرانبها دارد. بدیهی است که تحقیق و پژوهش احتیاج به مطالعه بسیار دارد و اتفاقا کتابخوانی یکی از مهمترین فعالیت های ایشان در اوقات فراغت است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *