کانی های کمیاب جواهر گونه ( کلکسیونری)

شاید برای شخص دیگری نیز جالب باشد:
Share

گانیت (Gahnite): اسپینل زینک دار. شفاف با انواع زمینه هایی از رنگ های آبی، قرمز مایل به بنفش و سبز با سختی ۸ – ۵/۷ و وزن مخصوص ۹۸/۳ – ۵۸/۳ در سیستم ایزومتریک متبلور می شود. دارای ترکیب شیمیایی ZnAl2O4 ، و از سال ۱۹۳۷ در کیفیت مطلوب به عنوان نگین جواهر شناخته شده است.

بینگامیت ( Binghamite) : نوعی کوارتز است که  دارای ناخالصی هائی از هیدروکسید آهن به نام گوتیت بوده و غالبا به صورت کابوشن تراش داده می شود. در ایالت مینه سوتا در آمریکا یافت می شود.

سانیدین (Sanidine) : بلورهای شفاف به رنگ خاکستری تا قهوه ای روشن دارد و نوعی ارتوکلاز می باشد با سختی مو ۶ و درخشش شیشه ای.

تانتالیت (Tantalite): کانی شفاف به رنگ قرمز مایل به قهوه ای است با سختی ۵ تا ۶ و وزن مخصوص بسیار متغیر ۲۰/۸ – ۸/۵ ، در سیستم ارتورومبیک متبلور شده و ترکیب شیمیایی آن (Ta2O6)(Mn،Fe) می باشد. با کانی های اداری فلز نیوبیوم ترکیبات مشابهی تشکیل می دهد.

روتیل Rutile

روتیل شامل گروهی از کانی ها می باشد که عمدتا کانی های فلزی مهم صنعتی می باشند. روتیل و کانی دیگر شبیه آن کاسیتریت مهم ترین کانی های تیتانیوم و قلع می باشند. این دو نوع کانی و پیرولوسیت (Pyrolusite) که مهم ترین کانی منگنز است اعضای اصلی گروه MO2 هستند که M می تواند فلزی ۴ ظرفیتی مانند سرب (pb)، تیتانیوم (Ti) و منگنز (Mn) باشد ولی عناصر دیگری همانند ژرمانیوم (Ge9، سیلیس (Si) و تلوریوم (Te) نیز جزئی از این گروه مهم صنعتی می باشند.

گروه روتیل در سیستم تتراگونال کریستالیزه می شودو به راحتی کریستال های دو قلو و چند قلو پدید می آورد. مهم ترین اعضای این گروه عبارتند از:

Argutite(GeO2)

Cassiterite(SnO2)

Para – Tellurite (Peo2)

Plattnerite (Pbo2)

Pyrolusite (Mno2)

Rutile ( Tio2)

Squawcreelite (O2(Sn،Sb،Fe))

Stishovite (Sio2)

قابل ذکر است که کانی اصلی Sio2 به عنوان کوارتز شناخته می شود که خود جزئی از سیلیکات های گروه تکتوسیلیکاتها می باشد زیرا از نظر ساختاری و ویژگی ها به این گروه سیلیکات ها تعلق دارد. استیشویت (Stishovite) اما ساختار مولکولی و ویژگی هائی دارد که به گروه روتیل نزدیک است و بنابراین جزئی از این گروه محسوب می شود.

روتیل (Rutile) : بلورهای شفاف به رنگ های قرمز مایل به قهوه ای تشکیل می دهد با سختی مو ۶ تا ۵/۶ و وزن مخصوص ۲۰/۴ تا ۳۰/۴ در سیستم تتراگونال متبلور می شود با ترکیب شیمیایی Tio2، درخششی قوی و فلز گونه دارد.

پریستریت (Peristerite): نوعی آلبیت مات است که خاصیت ایریدسنس آبی رنگ ( نمایش رنگ هایی مانند رنگ های قوس و قزح )دارد، مخصوصا در زمینه سفید یا قهوه ای رنگ و سختی آن بر حسب جدول مو ۵/۶ می باشد.

هوینیت (Hauynite): بلورهای شفاف به رنگ آبی سیر ( رنگ لاپیس لازولی ) دارد با سختی ۵/۵ تا ۶ و وزن مخصوص ۴/۲ و در سیستم کریستالی ایزومتریک متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن متغیر است (۶(AlSio4)2-1(So4)) 8-4(Na.Ca)و جزء کانی های موجود در مجموعه لاپیس لازولی می باشد.

توگتوپیت (Tugtupite): بلور های مات دارد به رنگ قرمز سیر با زینه بنفش و ظاهری نقطه – نقطه، با سختی ۶ و وزن مخصوص ۳۶/۲ تا ۵۷/۲، در سیستم تتراگونال متبلور می شود و ترکیب شیمیایی آنNa2Al2Be2Si8O24  است . این کانی در روسیه یافت شده است.

ویلمیت (Willemite): بلورهایی شفاف دارد و به رنگ زرد متمایل به سبز یا قرمز متمایل به قهوه ای با سختی مو ۵/۵ و وزن مخصوص بین ۸۹/۳ تا ۸/۴ در سیستم تتراگونال متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن (Sio4)Zn2 است و کمتر به شکل کریستال های درشت و یرهدرال یافت می شود. درخششی کهرباگونه دارد و از پدیده فلورسانس قوی به رنگ سبز برخوردار می باشد.

ناترولیت (Natrolite): بلورهایی به رنگ مایل به زرد ، با سختی ۵/۵ و وزن مخصوص ۲۰/۲ تا ۲۵/۲ در سیستم ارتورومبیک متبلور  می شود. ترکیب شیمیایی آن ۲H0O.(Al2Si3O10)Na2 است.

اسماراگدیت (Smaragdite): بلورهایی شفاف به رنگ سبز چمنی تا زمردی دارد و بسیار شبیه زمرد می باشد (Smaragd در زبان آلمانی به معنی زمرد است). با سختی ۵/۶ و وزن مخصوص ۲۵/۳ و در سیستم منوکلینیک متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن ۲(OH)2(Si4O11)5 (MG.Fe)Ca2 می باشد. نوعی آکتینولیت ( از خانواده هورنبلند ) است و ربطی به زمرد ندارد.

لوسیت (Leucite): بلورهایی شفاف به رنگ سبز دارد با سختی ۵/۵ و وزن مخصوص ۴۵/۲ تا ۵۰/۲ در سیستم ایزومتریک و یا به طور ناپایدار انواع آبدار آن در سیستم تتراگونال متبلور می شوند. ترکیب شیمیایی آن(AlSi2O6)K می باشد.

آکتینولیت (Actinolite): بلورهایی شفاف به رنگ سبز دارد با سختی ۵/۵ تا ۶ و وزن مخصوص ۰۳/۳ تا ۰۷/۳ در سیستم منوکلینیک متبلور گردیده و ترکیب شیمیایی آن ۲(OH)2(Si4O11)5 (MG.Fe)Ca2 می باشد.

هیپرستن (Hypersthene): بلور های شفاف به رنگ سیاه مایل به سبز یا سیاه مایل به قهوه ای دارد با سختی ۵ تا ۶ و وزن مخصوص ۴/۳ تا ۵/۳ در سیستم ارتورومبیک متبلور می گردد و دارای ترکیب شیمیایی (Si2O6)2(Mg،Fe) می باشد.

انواع آن با کیفیت عالی دارای پدیده ایریدسنس به رنگ قرمز مسی هستند.

داتولیت (Datolite): بلورهای شفاف بی رنگ، سبز و صورتی رنگ است . باسختی ۵ تا ۵/۵ ، وزن مخصوص ۹۰/۲ تا ۰۰/۳ در سیستم منوکلینیک متبلور می شودو ترکیب شیمیایی آن (Sio4/OH)CaB می باشد.

کانی های نیمه گرانبهای دیگری که سختی مشابه کانی های نام برده شده دارند عبارتند از: آناتاز(Anatase) قهوه ای رنگ با سختی حدود ۵/۵ تا ۶ ف بیتونیت (Bytownite) قرمز یا زرد رنگ و سختی مو حدود ۶ ، اکانیت (Ekanite) سبز تا قهوه ای روشن و سختی ۶ تا ۵/۶ ، الائولیت (Elaeolite) آبی مایل به سبز یا قهوه ای مایل به قرمز و سختی ۵/۵ تا ۶ . پاینیت (Painite) کم یاب ترین سنگ جواهر در جهان است و تا سال ۲۰۰۵ تنها ۱۸ قطعه از این نوع کانی در تمام جهان یافت شده بود، عکس ضمیمه نگین به وزن ۵۴/۲ قیراط است. پاینیت به رنگ صورتی تا قرمز – قهوه ای یافت می شود و از دیدگاه های متفاوت زمینه رنگ های مختلفی نشان می دهد. در زیر نور ماوراء بنفش درخششی سبز رنگ دارد. عمدتا تا به امروز در ایالت های موگوک و اچین در برمه یافت شده است . به دلیل بسیار نایاب بودم ، ارزشی برای آن نمی توان تعیین نمود . پاینیت به رنگ قرمز و سختی  حدود ۵/۷ تا ۸ ، رودیزیت (Rhodizite) صورتی، زرد کمرنگ و یا سبز و سختی ۸ ، ساوسوریت سفید یا سبز روشن و سختی ۵/۶ ، فیبرولیت (Fibrolite) یا سیلیمانیت (Sillimanite) به رنگ آبی و سختی ۶ تا ۵/۷ ، استاورولیت (Staurolite) قرمز مایل به قهوه ای و سختی ۷ تا ۵/۷، تافئیت (Taaffeite) از گروه هورنبلند به رنگ سبز و سختی ۵/۵ تا ۵/۶٫

پریکلاز (Periclase): بلورهای شفاف و بی رنگ یا زردف خاکستری مایل به سبز با سختی ۵/۵ تا ۶، وزن مخصوص ۷/۳ تا ۹/۳ در سیستم ایزومتریک متبلور می شودف با ترکیب شیمیایی MgO. بلورهای این کانی دارای درخشش شیشه ای بوده و انواع مصنوعی آن به لاورنیت (Lavernite) معروفند و به عنوان اسپینل مصنوعی مورد استفاده قرار می گیرند.

پورپوریت (Purpurite): بلورهای شفاف به رنگ سرخ یا صورتی سیر و یا قهوه ای تیره، سختی ۴ تا ۵/۴، وزن مخصوص ۲/۳ تا ۴/۳ ، در سیستم ارتورومبیک متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن (PO4)MnFe دارای تلالو بسیار ، ترد و شکننده است.

آپوفیلیت (Apophyllite): بلورهای شفاف بی رنگ یا قرمز ، زرد ، سبز مایل به آبی با سختی ۵/۴ تا ۵ و وزن مخصوص ۳۰/۲ تا ۵۰/۲ در سیستم تتراگونال متبلور می شود با ترکیب شیمیایی :۸H2O.(F،OH)(Si8O20)KCa4. آپوفیلیت دارای جلای مرواریدی بوده و ب سنگ چشم ماهی (Fish – eye   stone) نیز موسوم می باشد.

زینکیت (Zincite): بلورهای شفاف به رنگ قرمز تا قرمز مایل به نارنجی با سختی ۵/۴ تا ۵ و وزن مخصوص ۶۶/۵ در سیستم هگزاگونال متبلور می شود و ترکیب شیمیایی آن Zno می باشد.درخششی الماس گونه دارد و در کیفیت مرغوب فقط در معدن فرانکلین در ایالت نیوجرسی آمریکا یافت می شود. در حال حاضر استخراج این معدن متوقف شده است.

کورناکوویت (Kurnakovite): بلورهای شفاف بی رنگ یا صورتی رنگ دارد با سختی ۵/۴ و وزن مخصوص ۸۶/۱ در سیستم تری کلینیک متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن Mg2 B6 O11.15H2O می باشد.

شالیبیت (Chalybite): بلورهای شفاف به رنگ طلایی یا قهوه ای و قرمز مایل به قهوه ای با سختی ۵/۳ تا ۵/۴ و وزن مخصوص ۸۵/۳ در سیستم هگزاگونال و تریگونال متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن FeCo3 است. با نام سیدریت که نام دیگری برای کوارتز آبی رنگ است نیز خوانده می شود. تراش دادن آن بسیار مشکل است. شالیبیت کروی شکل به وسیله کلکسیونرها تراش داده می شود.

کلمانیت (Colemanite): بلورهای نیمه شفاف و بی رنگ و یا به رنگ آب دریاچه با سختی ۵/۴ و وزن مخصوص ۴۲/۲ در سیستم منوکلینیک متبلور می شود و ترکیب شیمیایی آن Ca2 (B6O11).5H2O می باشد. درخشش شیشه ای قوی دارد.

کوپریت (Cuprite): بلورهای شفاف به رنگ قرمز تیره با سختی ۵/۴ و وزن مخصوص ۸۵/۵ تا ۱۵/۶ در سیستم ایزومتریک متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن Cu2O و دارای درخششی متالیک می باشد. این کانی دارای ضریب شکست بسیار بالایی برای نور است. کانی های مختلفی با اسم کوپریت در بازار عرضه می شود که اکثرا رنگ آنها به دلیل وجود فلز مس در ترکیب آنهاست.

باریت (Barite): بلورهای شفاف و بی رنگ یا قهوه ای، زرد، قرمز، سبز و آبی دارد. با سختی و وزن مخصوص ۴ تا ۵ در سیستم ارتورومبیک متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن BaSo4 است. دارای جلای شیشه ای بوده و بر روی سطوح متورق شده درخششی مرواریدی دارد. بسیار شکننده است و نوع معمولی آن باریت نیز نامیده می شود.

دولومیت (Dolomite): بلورهایی شفاف و بی رنگ یا به رنگ های روشن دارد با سختی ۵/۳ تا ۵/۴ و وزن مخصوص ۸۵/۲ تا ۹۵/۲ در سیستم هگزاگونال (تریگونال) متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن CaMg(CO3)2 و دارای درخشش شیشه ای می باشد. انواع این کانی با کیفیت بسیار خوب به نام مروارید اسپار (Pearl Spar) نیز خوانده می شود.

شالکوپیریت (Chalcopyrite): بلورهای مات به رنگ زرد برنجی و طلایی مایل به زرد با زمینه سبز رنگ دارد. با سختی ۵/۳ تا ۴ و وزن مخصوص ۱/۴-۳/۴ در سیستم تتراگونال متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن CuFeS2 و دارای درخششی متالیک است. این کانی به پیریت مسی (Copper Pyrite) موسوم است و انواع معمولی آن در اکثر نقاط جهان به وفور یافت می شود.

ویتریت (Witherite): بلورهای شفاف به رنگ سفید متمایل به زرد تا بی رنگ دارد. با سختی ۵/۳ و وزن مخصوص ۲۷/۴ تا ۳۵/۴ در سیستم ارتورومبیک متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن BaCo3 می باشد. دارای درخشش موم مانند است و در سطوح شکسته شده درخششی روغنی دارد. پودر این کانی، به علت دارا بودن فلز باریم، سمی است.

آنهیدریت (Anhydrite): بلورهای شفاف و بی رنگ، متمایل به آبی و قرمز مایل به بنفش با سختی ۵/۳ و وزن مخصوص ۹۰/۲ تا ۹۹/۲ در سیستم ارتورومبیک متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن CaSo4 و دارای درخششی به رنگ روشن است.

یشم سبز مگنتیت دار (Magnetite-Jade): بلورهای مات به رنگ سیاه دارد. بر روی این کانی که دارای ناخالصی های سیاه رنگ مگنتیت است به طریقه الکترولیز روکش طلا نیز داده می شود. سختی آن ۵/۵ تا ۷ و وزن مخصوص آن ۴/۳ تا ۴/۴ می باشد، البته این مقدار متغیر بوده و بستگی به مقدار ناخالصی های مگنتیت دارد. این کانی که در کیفیت بسیار مرغوب آن کمیاب است در کالیفرنیا یافت شده و برای اولین بار در سال ۱۹۷۰ میلادی به عنوان سنگ تزیینی در اروپا تراش داده شد.

کلسیت (Calcite): بلورهایی شفاف و بی رنگ یا در رنگ های مختلف، برحسب ناخالصی دارد،سختی آن ۳ و وزن مخصوص ۷۱/۲ و در سیستم هگزاگونال (تریگونال) متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن CaCo3 است. بلور این کانی به وفور در طبیعت موجود است ولی با کیفیت عالی و مناسب برای تراش بسیار نایاب است. از بلورهای خوش فرم کلسیت به صورت نگین نتراشیده هم استفاده می شود.

هولیت (Howlite): بلورهایی مات دارد که نوع شفاف آن کمیاب است. به رنگ سفید برفی و گاهی دارای رگه های سیاه یا قهوه ای و به ندرت بی رنگ دیده شده است. سختی آن ۵/۳، وزن مخصوص ۵۳/۲ تا ۵۹/۲ و در سیستم منوکلینیک متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن Ca2((BOOH)5/Sio4) است. این کانی به علت متخلخل بودن به آسانی قابل رنگ کردن می باشد.

کبالت-کلسیت (Cobalt-Calcite): نگین های ساخته شده از این کانی به وسیله رنگ کردن با کبالت به رنگ بنفش و قرمز در می آیند. انواع مرغوب و قابل تراش آن در اسپانیا یافت می شود و به فرم کابوشن یا صفحه دار تراش می دهند.

باریتوکلسیت (Barytocalcite): بلورهای شفاف به رنگ زرد مایل به سفید دارد، سختی آن ۴، وزن مخصوص ۶۶/۳ و در سیستم منوکلینیک متبلور می شود و ترکیب شیمیایی آن BaCa(co3)2 است. درخششی شیشه ای و بلورهای بسیار شکننده دارد.

سلستین یا سلستیت (Clestine or Celestite): دارای بلورهایی شفاف بی رنگ، آبی مایل به سفید است. سختی ان ۳ تا ۵/۳، وزن مخصوص ۹۷/۳ تا ۴ و در سیستم ارتورومبیک متبلور می شود. ترکیب شیمیایی آن SrSo4، درخششی شیشه ای و بلورهای شکننده دارد و در سطوح متورق شده درخششی مروارید گونه نشان می دهد.

وولفنیت (Wulfenite): بلورهایی شفاف تا نیمه شفاف دارد به رنگ عسلی یا زرد نارنجی قرمز با سختی ۳، وزن مخصوص ۷/۶ تا ۷ در سیستم تتراگونال متبلور می شود و ترکیب شیمیایی آن PbMoO4 می باشد. به علت درخشندگی زیاد این کانی در برخی موارد از بلورهای نتراشیده و خوش فرم آن به عنوان نگین استفاده می شود.

آراگونیت (Aragonite): بلورهایی شفاف، بی رنگ یا برحسب نوع ناخالصی آن به رنگ های مختلف دارد. سختی آن ۵/۳ تا ۴، وزن مخصوص ۹۴/۲، در سیستم ارتورومبیک متبلور می شود و ترکیب شیمیایی آن CaCo3 است. درخششی شیشه ای دارد. آراگونیت به وفور در طبیعت یافت شده و اکثرا تولید توده های نیمه شفاف یا مات می کند.

کروکوئیت (Crocoite): بلورهایی شفاف به رنگ قرمز تا نارنجی دارد. سختی ان ۵/۲ تا ۳ وزن مخصوص ۹/۵ تا ۱/۶، در سیستم منوکلینیک متبلور می شود و ترکیب شیمیایی آن Na2 Ca(Co3)2.5H2o و جلای ضعیف شیشه ای.

فوسگنیت (Phosgenite): بلورهایی شفاف و بی رنگ یا سفید مایل به سبز دارد. سختی آن ۵/۲ تا ۳، وزن مخصوص ۱۳/۶، در سیستم تتراگونال متبلور می شود با ترکیب شیمیایی (Pb2(Cl2/Co3) دارای درخششی روغنی ولی الماس گونه است.

نقره (Silver): نقره در کانی های مختلف، لیکن به صورت فلز هم در نقاط مشخص(Reduction Zone) در داخل معدن یافت می شود. این فلز به شکل شاخه های پراکنده در لابلای بلورهای کوارتز نیز دیده می شود که مات یا سیاه رنگ است. سختی آن ۵/۲ تا ۳، وزن مخصوص ۶/۹ تا۰/۱۲ و در سیستم ایزومتریک متبلور می شود.

طلا (Gold): اکثرا به صورت ناخالصی در بلور کانی هایی مانند کوارتز یافت می شود. کریستال های آن مات و به رنگ زرد طلایی با سختی ۵/۲ تا ۳ است. وزن مخصوص طلا برحسب مقدار ناخالصی فلزات دیگر مخصوصا نقره مابین ۵/۱۵ تا ۳/۱۹ متغیر بوده و در سیستم ایزومتریک متبلور می شود.

بزرگترین قطعه طلا در طبیعت (Gold en Nugget) در سال ۱۹۸۰ میلادی توسط یک مرد استرالیایی مجهز به دستگاه فلزیاب کشف شد. این قطعه طلا در عمق ۱۵ سانتیمتر سطح زمین قرار گرفته و وزن آن معادل ۶۲ پوند(معادل۲۸۱۴۸ گرم)بود. کازینوی مشهور Golden Ivyger Casino (در لاس وگاس در ایالت نوادا در آمریکا) این قطعه را به مبلغ یک میلیون دلار خریداری نمود. نام این قطعه طلا را (دست ایمان) Hand of Faith گذاشته اند.

ویویانیت (Vivianite): بلورهایی شفاف و بی رنگ یا به رنگ آبی تا سبز یا آبی سیر دارد. سختی آن ۵/۱ تا ۲، وزن مخصوص ۶/۲ تا ۷/۲، در سیستم منوکلینیک متبلور می شود با ترکیب شیمیایی آنFe3(Po4)2.8H2O. درخششی شیشه ای تا مرواریدی دارد.

گوگرد (Sulphur): بلورهایی نیمه شفاف به رنگ زرد دارد. سختی آن ۵/۱ تا ۲، وزن مخصوص۰۵/۲ تا ۰۸/۲ و در سیستم ارتورومبیک متبلور می شود. درخششی الماس گونه و در سطوح تازه شکسته شده جلای روغنی دارد.

پروستیت (Proustite): بلورهایی نیمه شفاف به رنگ قرمز یاقوتی دارد. سختی آن ۵/۲، وزن مخصوص ۵۷/۵ تا ۶۴/۵، در سیستم هگزاگونال (تریگونال) متبلور می شود و ترکیب شیمیایی آن Ag3AsS3 است. رنگ این کانی در مقابل نور آفتاب به مرور و در مدت چند ماه تیره می شود. پروستیت را کانی نقره یاقوتی (Ruby Silver Ore) نیز می خوانند.

کانی هایی که مرد توجه کلکسیونرها هستند با ذکر رنگ و درجه سختی آنها بر حسب جدول Moh عبارتند از: اژلیت (Augelite) بلورهای بی رنگ با سختی ۵، کانکرینیت (Carcrinite) بلورهایی به رنگ زرد یا نارنجی و با سختی ۵ تا ۶، کرومیت (Chromite) به رنگ سیاه آهنی با سختی ۵/۵، گارنیریت (Garnierite) به رنگ سبز زمردی تا سبز روشن و سختی ۵/۲، ایلمنیت (Ilmnite) به رنگ سیاه و سختی ۵ تا ۶، مگنزیت (Magnesite) بلورهای بی رنگ و سختی ۴، سودوفیت (Pseudophite) به رنگ سبز صورتی و سختی ۵/۲، سیلوملان (Psilomelane) به رنگ سیاه و مات و سختی ۵/۵ تا ۶، تامسونیت (Thomsonite) به رنگ قرمز مایل به سفید یا سبز و سختی ۵ تا ۵/۵، واردیت (Wardite) به رنگ آبی روشن تا سبز و سختی ۵٫

کانی های مود استفاده به عنوان سنگ های تزیینی (Rocks as Ornamental Materials)

مرمرانیکس (Onyx Marble)

نوعی مرمر که به مرمر انیکس مشهور است و نام خود را از واژه یونانی انیکس ( به معنی ناخنف به دلیل نیمه شفاف بودن آن) گرفته است. در کانی شناسی انیکس به سنگ آهکی اطلاق می شود که از یکی از کانی های کلسیت و یا آراگونیت به وجود آمده باشد . دو کانی کذکور از نظر ترکیب شیمیایی یکسان بوده اما ساختار کریستالوگرافی متفاوت دارند. مرمر انیکس با کالسدونی انیکس یکسان نیست ولی اغلب با یکدیگر اشتباه می شوندو واژه انیکس به تنهایی معرف یک کانی نیست و کلمه مرمر بایستی حتما قبل از آن آورده شود . مرمر انیکس هیدروکربنات کلسیم است و به صورت محلول( به شکل بی کربنات کلسیم) در آبهای رم وجود دارد که با از دست دادن دی اکسید کربن (CO2) به صورت لایه لایه و یا مخروط های چکنده (استالاگتیت) یا چکیده(استالاگمیت) در غارها یا حفره ها و خلل و فرح سنگ های دیگر به وجود می آید. ازاین سنگ برای ساختن اشیاء زینتی و مجسمه استفاده می شود. ظاهر آن شبه به سنگ سرپنتین و یا انواع مشابه این سنگ ، مانند نوع سبز مایل به سفید لکه دار کونمارا(Connemara) است که در محلی به همین نام در ایرلند یافت می شود. ریکولیت (Ricolite) که سنگی است سفید رنگ با خال های سبز و در ایتالیا و یونان یافت می شود مشابه مرمر انیکس می باشند. این سنگ در آمریکای شمالی، آرژانتین ، ایالات متحده و مکزیک وجود دارد.

توفا (Tufa)

این سنگ کربنات کلسیم است که در اطراف چشمه های آب گرم به شکل مخروط یا قشرهای چکنده و توده هایلایه لایه موج دار از این آبها متبلور می شود. معروف ترین محل یافت آن Karlsbad در چک واسلواکی است که دوقلوهایی از کریستال های کلسیت به همین نام نیز در آنجا یافت می شود. گوته شاعر و نویسنده نامدار قرن هجدهم آلمان از این سنگ به عنوان جواهر نام برده است. نوعی از این ستگ به نام تراورتین Travertine مشهور است.

مرمر با نقوشی از مناظر طبیعی (Landscape Marble)

این سنگ مرمر تخریب شده و بازسازی شده که از آهک دانه ریز تشکیل شده و هر جا لایه های سازنده آن در اثر حرکات تکتونیکی زمین شکسته بعد از ودتی دوباره به هم جوش خورده و محکم شده است. به دلیل وجود لایه های پر رنگ و شکسته شده در این سنگ اشکالی شبیه به مناظر طبیعی به وجود آمده که بیشتر شبیه شهری با آسمان خراش های متعدد و آسمانی ابری در بالای آن می باشد. این سنگ در توسکانی ایتالیا یافت می شود. مصارف تزیینی داشته و در برخی موارد به صورت کابوشن تراش داده می شود، در ساختن نگین انگشتر، گردنبند و یا سنجاق سینه استفاده می شود.

ابسیدیان (Obsidian)

ابسیدیان شیشه آذرین است که گاه مصرف زینتی هم دارد. گرچه اغلب ابسیدیان ها سیاه رنگ و مات هستند ولی گاهی نیز به صورت شفاف در رنگ های سبز، قهوه ای و زرد دیده شده اند. از ابسیدیان نیمه شفاف قهوه ای تا سیاه نگین جواهر نیمه گرانبها تراشیده می شود.

این کانی از دوران ماقبل تاریخ به عنوان ابزار و اسلحه مورد استفاده بشر اولیه بوده. دارای لبه های تیز و درخششی قوی و شیشه ای است و به احترام فردی رومی به نام ابسیوس (Obsius) به این نام خوانده می شود. به علت ناخالصی ها و محتویات فراوان این کانی رنگ آن همراه با زمینه هایی طلایی و نقره ای به نظر می رسد . ابسیدیان گلدار که در آمریکا (ایالت یوتا) و ارمنستان یافت می شود سنگی است که به علت ناخالصی های خاکستری تا سفید رنگ با ساختاری شعاعی و یا کروی در آن به این اسم نامیده شده است. ابسیدیان ممکن است گاه با انواع کوارتز اشتباه شود ولی با توجه به ضریب شکست نور منفرد( تنها یک ضریب شکست که پایین تر از کوارتز می باشد) به سادگی قابل تشخیص است.

ملدوایت (Moldavite)، گروه تکتیت (Tektite Group)

ملدوایت از گروه تکتیت ها می باشد و تصور می شود که این اجسام در برخورد شهاب های آسمانی به سطح زمین و ذوب شدن ناگهانی سنگ های مورد اصبات این شهاب ها و پرتاب مواد مذاب به آسمان و سپس سرد شدن سریع آنها به شکل شیشه هایی با ماهیت آتشفشانی در می آیندف ملداویت حدود ۱۵۰ سال قبل در بوهمیا و موراویا ( چک واسلواکی) برای اولین بار یافت شد. ملداویت یافت شده در این نقاط به صورت شفاف به رنگ زرد مایل به سبز می باشد که به مقدارزیاد به عنوان سنگ جواهر مورد استفاده قرار دارد. ملداویت سطوحی ناهموار و درخششی شیشه ای دارد و اکثرا به رنگ قهوه ای مات یا سیاه دیده شده و به ندرت بلور آن بلندتر از ۳ سانتیمتر است. ملداویت ممکن است با بریلف پریدوت، شیشهف دوبلت ها و تریلت های گوناگون و تورمالین، توپاز و کریزوبریل اشتباه شود.

ملداویت را معمولا به نام محل یافت آن می خوانند مانند: سنگ ملداویت یافت شده در ماداو واقع در چک واسلواکی، جورجیائیت در ایالت جورجیای آمریکا و یاآسترالیت در استرالیا

آلاباستر (Alabaster)

این کانی نوع دانه ریزی از کانی جیپس (Gypsum) می باشد و به علت دارا بودن خلل و خرج فراوان به آسانی قابل رنگ شدن است . در گذشته به سنگ آهک دانه ریز نیز آلاباسترگفته می شد. نام آن از زبان یونانی گرفته شده که معرف ظروف کوچک و تزئینی بوده که از این کانی می تراشیدند . مصارف تزئینی دارد و به ندرت به عنوان نگین استفاده می شود (به علت سختی بسیار کم آن) و در توسکانی در ایتالیا یافت می شود.

آگالماتولیت (Agalmatolite)

این کانی از لحاظ ظاهر شبیه آلاباستر ولی از انواع کانی پیروفیلیت می باشد. از آگالماتولیت برای ساختن مجسمه های تزئینی استفاده می شود و انواع سبز رنگ آن در برخی موارد به جای یشم سبز مورد استفاده قرار می گیرد. این کانی دارای سختی بسیار کم ( ۱- ۵/۱) است و به راحتی خراش برمی دارد و با حرارت دادن می توان سختی آن را به مراتب افزایش داد.

استئاتیت (Steatite)

استئاتیت (Mg2Si2O6) که به سنگ صابون(Soapstone) نیز موسوم است، نوعی فشرده و سفید یا سبز رنگ از کانی تالک (Talc) است و در سال های اخیر در کشورهای حوزه مدیترانه از آن برای ساختن زینت آلات استفاده می شود.

کف دریا (مرشاوم) (Meerschaum)

این کانی که ام آن به زبان آلمانی کف دریا(Sea Foam) می باشد دارای خلل و فرج فراوانی است که باعث سبک بودن و شناور ماندن آن بر روی آب می شود. جلای مات و روغنی دارد و از تجزیه کانی سرپنتین به وجود می آید. معدن اصلی این کانی، اسکی شهیر(Eskischehir) در ترکیه است. از این کانی برای ساختن پیپ و چوب سیگار استفاده می شود و نیکوتین موجود در دود سیگار به تدریج آن را به زرد رنگ می کند. اخیرا از این کانی زیورآلات هم تهیه می شود. جلای آن با تزریق مواد روغنی در خللو فرج آن بهبود می یابد.

فسیل ها (Fossils)

چوب های فسیل شده همان طوری که به تفصیل اشاره شد تز مدتها قبل مصارف زینتی داشته و امروزه از حیوانات فسیل شده و یا قطعه ای از حیوان فسیل شده نیز در ساخت زینت آلات استفاده می شود. فرم و شکل حیوان فسیل شده و یا قدمت ( گاهی چندین میلیون ساله و بیشتر) این فسیل ها دلیل جذی علاقه مندان به این نوع زینت آلات می باشد.

مواد مصرفی در جواهرسازی که منشاء آلی دارند

(Organic Gem Materials

م کاسب

خانم کاسب فارغ التحصیل رشته مهندسی شیمی است. ایشان علاقه زیادی به کار با جواهرات و تحقیق در مورد خواص سنگ ها و فلزات گرانبها دارد. بدیهی است که تحقیق و پژوهش احتیاج به مطالعه بسیار دارد و اتفاقا کتابخوانی یکی از مهمترین فعالیت های ایشان در اوقات فراغت است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *