نگین های جواهر مصنوعی یا لابراتواری(Synthetic Gemstones)

شاید برای شخص دیگری نیز جالب باشد:
Share

اولین نوع جواهر مصنوعی در سال های ۱۸۳۰ میلادی ساخته شد که البته اندازه آنها بسیار کوچک و فقط از نقطه نظر علمی قابل توجه بود و در جواهر سازی مورد استفاده نداشت. در اواخر قرن نوزدهم میلادی آ.و.ورنوی شیمیدان فرانسوی مو فق به ساختن نگین های جواهر به طور مصنوعی شد که به روش ترکیب شعله ای (Flame-Fusion Process) تهیه می شد در این روش مواد اولیه پودر شده ابتدا در کوره ای با دمای ۲۰۰۰ درجه سانتیگراد ذوب و قطرات مواد ذوب شده به قسمت پائین چکه کرده به آهستگی متبلور می شوند و جسمی به شکل گلابی واژگون یا کله قند واژگون به نام بول(Boule)تشکیل می دهند . گرچه در شکل ظاهری بول هیچ گونه صفحه کریستالو گرافی دیده نمی شود ولی به دلیل سرد شدن تدریجی نظم کریستالو گرافی مشابه کانی های طبیعی دارد. بول ها در مرحله تولید و رشد به حدود ۱۰ سانتیمتر ارتفاع و تا۱۷ میلیمتر ضخامت می رسند و وزن آنها به ۲۰۰ الی ۵۰۰ قیراط بالغ می شود . به طور متوسط به طور ۴ ساعت طول می کشد که بول به این حد از رشد برسد .برای آزاد کردن فشار درونی انباشته شده در حین رشد ،بول قبل از تراش لاز جهت طولی به دو نیم شکافته می شود.

ورنوی در سال ۱۹۱۰ میلادی ابتدا بول هائی از یاقوت سرخ و سپس از یاقوت کبود به روش مصنوعی تولید نمود . بعد ها به تولید مصنوعی کوروندوم های بی رنگ به نام دیاموندیت (Diamomdite)و انواع زرد ،سبز رنگ آن و شبه آلکساندریت اقدام نمود. در سال ۱۹۴۷ میلادی با اضافه کردن روتیل (اکسید تیتانیوم) به مواد مذاب نوع دیگری از یاقوت سرخ و کبود با پدیده آستریزم به نام یاقوت ستاره ای به دست آمد.

از سال ۱۹۲۶ میلادی به بعد با روش ورنوی انواع کانی های خانواده اسپینل به طریق مصنوعی تولید شد که ترکیب شیمیایی آنها تفاوت ناچیزی با انواع اسپینل های طبیعی داشت.البته تاکنون موفق به ایجاد رنگی کاملا مشابه با اسپینل های طبیهی در لابراتوار نشده اند.انواع کانی های نیمه گرانبها و گرانبها که در لابراتوار تولید شده اند دارای رنگ آمیزی بسیار زیبا و مشابه با انواع طبیعی می باشند ،مانند آکوامارین،تورمالین،و انواع زیرکن آبی رنگ .نگین های شبه زمرد در لابراتوار از سال های دهه چهل میلادی به بعد ساخته شد و حدود یکصد سال تلاش برای تهیه آنها بالاخره به نتیجه مطلوب رسید . در لابراتوارهائی در کشور اتریش نگین های طبیعی تراشیده شده از بریل بیرنگ یا کمرنگ را با روکشی از زمرد مصنوعی (سبز خوش رنگ) می پوشانند که به نام فرآورده مصنوعی امریتا(Emerita)در بازار عرضه می شود. از سال ۱۹۴۸ میلادی به بعد روتیل مصنوعی تولید شد که این فرآورده را تیتانیا(Titania) و یا دامونیت(Damonite) می خوانند. قدرت پراکندگی طیف نور (Dispersion) در این فرآورده شش برابر برلیان می باشد . تولید الماس مصنوعی در سال ۱۹۵۵ میلادی همزمان در آمریکا و سوئد شروع شد ،با کمک حرارتی معادل ۱۵۰۰-۲۴۰۰ درجه سانتی گراد و فشار بسیار زیاد ۶۰۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰۰ پوند بر اینچ مربع. از سال ۱۹۷۰ میلادی تولید الماس مصنوعی مرغوب و مناسب برای ساختن نگین برلیان آغاز گردیده ولی هزینه تولید چنان سنگین است که از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نمی باشد.تولید الماس مصارف گوناگون دیگری در زمینه های مختلف علمی و صنعتی دارد.تولید مصنوعی بلورهای کوارتز و گارنت نیز به دلیل استفاده آنها در صنعت در جریان است. به همین روال بریل، آلکساندریت مصنوعی و اپال مصنوعی نیز تولید می شوند که به دلیل رنگ آمیزی و بازی زیبای رنگ در آنها در تهیه نگین های جواهر مصنوعی مورد استفاده دارند.بعضی از مواد و نگین های شبه جواهر مصنوعی در طبیعت وجود ندارند، ولی این فرآورده ها که به دلیل خواص اپتیکی آنها تهیه شده اند در جواهر سازی مورد استفاده فراوانی دارند مانند تیتانات استرانسیوم (Strontium Titanate) تولید شده در سال ۱۹۵۳ میلادی و یاگ (YAG)یا ییتریوم آلومینیوم گارنت (Yttrium Aluminum Garnet). از سال۱۹۷۶ فرآورده ای به نام کیوبیک زیر کونیا CZ وارد بازار شده که بسیار شبیه برلیان است ولی نقائصی منجمله وزن مخصوص حدود دو برابر برلیان و رنگ اینتر فرانسی و جرقه رنگین بالاتر دارد . در سال های اخیر هم فرآورده ای بسیار بهتر به نام مویسانیت وارد بازار شده که در مبحث بر لیان به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است.محصولاتی که از لحاظ کیفیت مابین نگین های جواهر طبیعی و انواع مشابه مصنوعی یا لابراتواری آنها قرار دارند از اهمیت کمتری برخوردارند.این گونه فرآورده ها غالبا از قطعات کوچک و غیر قابل استفاده کانی های طبیعی جواهر با استفاده از روش ذوب و تبلور آهسته و مجدد آنها به وجود می آیند.

dreamstime_m_6294547 smaller

م کاسب

خانم کاسب فارغ التحصیل رشته مهندسی شیمی است. ایشان علاقه زیادی به کار با جواهرات و تحقیق در مورد خواص سنگ ها و فلزات گرانبها دارد. بدیهی است که تحقیق و پژوهش احتیاج به مطالعه بسیار دارد و اتفاقا کتابخوانی یکی از مهمترین فعالیت های ایشان در اوقات فراغت است.

2 دیدگاه در“نگین های جواهر مصنوعی یا لابراتواری(Synthetic Gemstones)

  • اردیبهشت ۴, ۱۳۹۵ در۱۰:۵۳ بعد از ظهر
    پیوند یکتا

    سلام
    تمام سنگهای متنوع ورنگارنگی که در بدلیجات مصنوعی دیده میشوند همین جواهرات ساخته شده هستند؟
    در هنگام خرید طلا وجواهر خیلی وقتها گفته میشه سنگ اتمی…وتقریبا در اکثر موارد سنگ بیرنگه…پس این سنگهای مصنوعی با رنگهای متفاوت در کجاها دیده میشه و چرا با وجودیکه مصنوعیه ذکر کردید گرانبها یا نیمه گرانبها؟

    پاسخ
    • اردیبهشت ۶, ۱۳۹۵ در۷:۴۶ قبل از ظهر
      پیوند یکتا

      سلام مجدد

      در متن نوشته شده کانی های گرانبها و نیمه گرانبها که در آزمایشگاه تولید شده اند که البته منظور این است کانی هایی که مشابه ساختار فیزیکی و شیمیایی آن در لابراتوار تولید شده اند دارای رنگ آمیزی مشابه با اصل آن هستند. به طور مثال یاقوت کانی گرانبها به شمار می آید. یاقوت مصنوعی تولید شده در آزمایشگاه دارای مشخصات ظاهری از جمله رنگ بسیار شبیه به یاقوت اصل می باشد. پس یاقوت سنگ گرانبهایی است که نمونه آزمایشگاهی تولید شده آن دارای مشخصات بسیار نزدیک به اصل آن می باشد.
      در خصوص نگین های اتمی توجه داشته باشید که نگین های ساخته شده آزمایشگاهی برخی از کانی ها از برخی دیگر از نگین های طبیعی گرانتر می باشند. مثلا برلیان مصنوعی آزمایشگاهی درجه ۱ از کوارتز طبیعی دارای قیمت بیشتری می باشد.
      در ضمن نگین اتمی به نگین های بیرنگ و رنگی اطلاق می گردد که از مواد ارزان و با رنگ پایدار برای زینت جواهرات استفاده می گردند مانند شیشه های اتمی سواروسکی معروف که در رنگ های مختلف تولید می گردند. نگین های آزمایشگاهی مربوط به کانی های گرانبها و نیمه گرانبها در دسته نگین های اتمی نمی گنجند و دارای رده قیمتی و کاربردی دیگری هستند.

      پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *